Karina Ivaško: Kulturni nihilizam Zapada

U arapskom svetu posle Avganistana i Iraka na udaru se našla Sirija, koju nazivaju ”muzej pod otvorenim nebom”. Od početka vojnog konflikta 2011. godine u zemlji su uništeni i razoreni jedinstveni spomenici svetske civlizacije.

Kulturno nasleđe Sirije zaista je neprocenjivo. Zemlja obiluje riznicama koje je nasledila iz raznih epoha i one su bez preterivanja blago čitavog čovečanstva, podseća naučni saradnik Centra za arapska istraživanja Instituta za orijentalistiku Ruske akademije nauka Boris Dolgov:

Sirija je jedinstvena zemlja gde se spojilo nekoliko kultura. Ove je kultura i Sredozemlja i arapskog sveta, Vizantije, civilizacija koje su postojale pre Vizantije. Sve one su ostavile tragove svog postojanja na teritoriji Sirije. I to što se vojni konflikt nastavlja, nanosi nepopravljivu štetu ne samo sirijskoj kulturi, sirijskim muzejima, spomenicima arhitekture, već i svetskoj civilizaciji. Oni pripradaju čitavom čovečanstvu! I mnogi se nalaze pod zaštitom UNESK-a, ali to ih nije sačuvalo od varvarskih dejstava.

Na samom početku konflikta UNESKO je upozorio sirijske vlasti da je neophodno sačuvati kulturno nasleđe. Ali nažalost, kada se zemlja nalazi u stanju građanskog rata, nije ni malo jednostavno suprotstaviti se teroristima i pljačkašima. Tim pre što banditi u suštini uzimaju iste te spomenike za taoce, smatra orijentalista Leonid Isajev:

U toku vojnih dejstava u Siriji faktički je uništen istorijski centar Homsa, postradao je istorijski centar Hame. Zašto na primer tako dugo nisu mogli da oslobode isti taj Homs od terorista? Zato što su se oni krili od vladinih trupa u istorijskom centru. A vojska je dobila naredbu da izvede operaciju tako da ne postradaju spomenici kulture. I banditi su to koristili. Spomenici arhitekture, umetnosti u svakom slučaju postaju mete.

Prvi gradovi na ovoj teritoriji pojavili su se još u 4. milenijumu pre naše ere na osnovnim trgovačkim putevima Starog sveta. Damask, čiju pojavu naučnici vezuju za 16. vek pre naše ere, najstariji je grad na planeti. Tamo su trgovali još drevni Feničani, Egipćani i Grci. Danas je trećina sirijskih muzeja opljačkana. Artefakti nađeni za 150 godina iskopavanja, rasprodati su na crnim tržištima. Nešto je izgubljeno za čovečanstvo zauvek. Na spisku neprocenjivih gubitaka je i crkva krstaša u zamku Krah de Ševalije u Homsku, koji je bio unet u spisak Svetskog nasleđa UNESKA. U Alepu je razorena tvrđava iz 10. veka, koju je podigao prvi vladar dinastije Hamdamida, džamija iz 9. veka i pijaca iz 13. veka, uništena su grčko-rimska naselja. Delimično ili potpuno u Siriji je razoreno 11 nekropolja koje spadaju u rimsku epohu, vreme ranog hrišćanstva i arapskog Kalifata. Leonid Isajev je primoran da konstatuje da događaji koji se dešavaju na Bliskom Istoku u celini demonstriraju nepoštovanje Zapda ka arapskoj i predarapskoj kulturi:

Tu je na delu kulturni nihilizam. Od strane NATO trupa kada su bombardovali Irak, i od strane sirijskih ustanika koje podržava Zapad, mi ne vidimo brižljiv odnos prema spomenicima kulture. Pre bi se reklo da kulturno nasleđe Bliskog Istoka za evropljane ne predstavlja kulturno nasleđe kao takvo.

Značaj ima i nivo obrazovanja onih koji učestvuju u vojnim dejstvima. Nažalost, život pokazuje da ljudi nemaju poštovanja prema starinama i da na tuđim teritorijama deluju ili u skladu sa psihologijom osvajača, ili kao vojne tehnokrate najnovijeg doba, koje koriguju svoje poglede prema konktretnim potrebama.