Zaostavština Obrenovića

Višegodišnji trud poslenika Muzeja rudničko-takovskog kraja i njihovih kolega iz muzeja, galerija i sličnih ustanova u Srbiji, krunisan je, ovih dana, trećim tomom kataloške publikacije „Obrenovići u muzejima i drugim zbirkama Srbije”. Sve što je sačuvano u vezi sa dinastijom (nameštaj, odeća, oružje, posuđe, odlikovanja, značke, novac, prepiska, slike i skulpture, fotografije...) sabralo se, slikom i rečju, u tri sveske (o dve prethodne „Politika” je ranije pisala).

– Ono po čemu se razlikuje treći od prethodna dva toma kataloških studija jesu dva opširna rada koja tretiraju zaostavštinu Obrenovića u Francuskoj, sačuvanu u nekoliko javnih, kao i u jednoj privatnoj zbirci. Ovi izuzetno važni prilozi Gordane Krstić Faj i Sigolen Franše d’Epere Vujić opredelili su nas da poslednji tom edicije dobije širi naziv: „Obrenovići u muzejskim i drugim zbirkama Srbije i Evrope” – kaže kustos Aleksandar Marušić, jedan od urednika edicije (drugi je Ana Bolović).

U prethodna dva toma sabrana je zaostavština dinastije koja se čuva u zbirkama muzeja, galerija, kolekcija i arhiva Beograda, Novog Sada, Smedereva, Jagodine, Kraljeva, Zrenjanina, Niša, Kragujevca, Čačka, Bele Crkve i Milanovca, te manastirima Krušedol i Vraćevšnica. U trećem tomu su sabrani, osim pomenutih iz francuskih zbirki, još i artefakti iz Muzeja Krajine u Negotinu, privatne kolekcije Jevđe A. Jevđevića, Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković” i Biblioteke grada Beograda, potom iz arhiva i muzeja u Kragujevcu i Beogradu, kao i Srpske pravoslavne crkve. Sve je praćeno sa 11 stručnih radova kustosa, istoričara umetnosti i etnologa čija imena ne želimo da prećutimo: dr Tatjana Brzulović Stanisavljević, Gordana Krstić Faj, Jevđa A. Jevđević, Nikola Plavšić, Vesna Stamenković, Slađana Milošević, mr Ljubica Ćorović, Jelena Vasić Delimanović, Biljana Cincar Kostić, Vera Grujić, Marija Marić Jerinić, Goran Milosavljević, Nenad Karamijalković, Slavko Stepanović i Sigolen Franše d’Epere Vujić.

– Za ovu priliku bismo posebnu pažnju usmerili na dva velika portreta kneza Miloša u ulju, koja će naša javnost, na fotografijama u katalogu, prvi put videti, a nalaze se u zamku Versaj. Prvi je bio izložen na Salonu u Luvru, a sliku je otkupio kralj Luj Filip. Drugi portret je Obrenovića dvor poklonio Versaju, 1853. godine – obaveštava nas Marušić.

Najzad, kako su treći tom videli recenzenti.

„Osobita vrednost treće knjige ističe se u delovima koji svedoče o dinastičkom nasleđu u francuskim zbirkama i depoima, kao i u verskim i ostalim ustanovama. Stoga se može zaključiti da treći tom edicije o artefaktima Obrenovića stiče internacionalni status budući da nadilazi lokalnu prepoznatljivost materijalnog nasleđa kao dostupan deo evropske kulturne baštine” (doc. dr Igor Borozan, Filozofski fakultet Beograd).

„Ovaj katalog istovremeno, kao i prethodna dva, predstavlja nezamenljiv vodič za dalja naučna istraživanja širokih opsega, od političke istorije do umetničkih tokova Srbije 19. veka” (dr Miloš Timotijević, istoričar, Narodni muzej Čačak).

Još jedna zanimljivost: slika na naslovnoj strani trećeg toma, sa kraljem Milanom i srbskim znamenjima, sa kutije cigareta (Duke’s Cameo Cigarettes) proizvedenih u Njujorku, 1888. godine, iz kolekcije je pomenute S. F. d’Epere Vujić.

B.Lomović,
Politika