Okamenjno selo Uvjeće

Trebinje – Na jedanaest kilometara jugoistočno od Trebinja, uz samu granicu između BiH i Hrvatske, smešteno je selo Uvjeća. Dolazak u ovaj kraj, daleko od glavnih puteva, zapravo predstavlja povratak u prošlost. Zbog činjenice da je ostalo van glavnih zbivanja, da još nema asfaltni put i da je struja ovamo stigla tek pre nekoliko godina, u selu su nastanjene samo dve kuće. Ostale su, praktično, napuštene – vlasnici ih samo povremeno obilaze. Zato je i danas u potpunosti očuvan ambijentalni izgled sela sa kamenim kućama građenim na tradicionalan način pre sto i više godina. Samo dve kuće, zbog propadanja konstrukcije, nedavno su dobile krov od crepa, dok su ostale pokrivene kamenim pločama.

Ovaj dragulj tradicionalne hercegovačke arhitekture, sa porastom interesovanja za etnonasleđe, u poslednjih nekoliko godina počeo je da privlači pažnju javnosti, pre svega kao potencijalna turistička atrakcija. Zanimanje za Uvjeću, kao i njeno očuvanje, pokazali su i stručnjaci Zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasleđa Republike Srpske, a Turistička organizacija opštine Trebinje prošle godine izradila je okvirni plan za budući projekat etnosela Uvjeća. Cilj projekta je restauracija, konzervacija i uređenje etnosela kako bi ovaj jedinstveni ambijent bio očuvan u originalnom izgledu i postao dostupan zainteresovanim posetiocima.

– Kroz arhitekturu ovog sela, kao malo gde, može se pratiti razvoj kamenih hercegovačkih kuća vertikalno i horizontalno, sa ognjištem kao centralnim delom prostorije, kamenim krevetima, izbama za čuvanje hrane i pića – kaže Božana Palikuća, etnolog u Muzeju Hercegovine, uz ocenu da celo etnonasleđe ovog dela Hercegovine još nije valorizovano na pravi način.

Zahvaljujući činjenici da se Trebinje nalazi u blizini velikih primorskih turističkih centara Dubrovnika i Herceg Novog, „igranje na kartu“ etnoturizma procenjeno je kao šansa da se u ovaj kraj privuče veći broj gostiju. Poseta ili boravak u ovakvom selu, čiji izgled nije promenjen ceo vek, za strane turiste predstavljali bi atrakciju i nedoživljeno iskustvo, smatraju u Turističkoj organizaciji opštine Trebinje.

Pokretači ideje o etnoselu Uvjeća napominju i da su sami meštani zainteresovani za ovakav poduhvat. Okvirni plan urađen krajem prošle godine predviđa restauraciju nekoliko kuća kako bi se u njih smestili gosti, uređenje konobe u kojoj bi se posluživala tradicionalna jela i pića, organizovanje priredbi izvornog folklora... Procenjeno je i da bi ukupni troškovi za uređenje puta, restauraciju objekata, nabavku opreme, edukaciju kadrova i ostale poslove trebalo da iznose oko osamsto pedeset hiljada konvertibilnih maraka. Očekuje se i da će projekat dobiti podršku opštine Trebinje, Zavoda za zaštitu spomenika kulture, Turističke organizacije RS, resornog ministarstva, ali je, uz to, potrebno naći i domaćeg ili stranog investitora koji bi bio spreman da uloži u ovaj posao.

Ukoliko ideja o etnoselu Uvjeća bude sa papira pretočena u delo, trebinjski kraj bi dobio sasvim originalan turistički proizvod čije ekonomske efekte ne bi trebalo potcenjivati, smatraju inicijatori.