Arheološki radovi u Mednoj kod Mrkonjić Grada

PRIKAZANJE Petri Topić iz Medne kod Mrkonjić Grada, da je u mjestu Crkvište potonuo manastir sve je bliže istini i stvarnosti. Po njenoj viziji na tom mjestu pronađene su mošti trojice monaha. Sve to potvrđuju otkrića do kojih su u proteklih mjesec dana došli arheolozi Zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske.

- Svi nalazi i otkrića do kojih smo došli nedvosmisleno ukazuju da se u mjestu Crkvišta nalazio manastir iz 15. vijeka. U svim sondama gdje smo vršili iskop pronađeni su ostaci keramike iz srednjeg vijeka. U jednoj smo pronašli čak 30 komada srednjovjekovne keramike. Zanimljivo da smo u jednoj sondi otkrili dijelove keramike iz turske vladavine - istakao je arheolog docent dr Aleksandar Ratković.

Pronađeno je i pet ljudskih skeleta, od čega je jedan skelet djeteta.

- Ostaci ljudskih kostiju su pronađeni na dubini od 120 centimetara, što odgovara dubini koja je poznata u poznoj srednjovjekovnoj arheologiji. To je jedna vrsta ukopa koja se primjenjivala u srednjem vijeku. U ovom slučaju radi se o grobovima koji su bili ihumirani između stjenovitog glomerata. Pokojnici su prema tadašnjem načinu sahrane bili pokriveni deblom drveta, čiji su neki dijelovi dobro očuvani i nakon više od pet stotina godina - istakao je Ratković.

Ratković i arheolozi iz njegovog tima tvrde da je već utvrđeno da se na lokalitetu Crkvišta u srednjem vijeku nalazio manastir i crkva.

- Prema dosadašnjim nalazima utvrdili smo da je crkva gorjela. Naime, u svim sondama gdje smo vršili iskop nađene su velike količine gareži i paljevine. Proširenjem sondi doći će se do novih podataka koji treba da daju odgovor, da li je crkva potonula ili je skliznula sa kosine u veću dubinu - rekao je Ratković.

Kako je naglasio Ratković, dosadašnji arheološki nalazi ukazali su da će ostatke crkve morati da traže na većoj dubini. Na to ukazuju dva pronađena obrađena kamena, ali i mnogi drugi predmeti.

- Smisao narednih istraživanja biće traženje ostataka crkve. Da smo na pravom putu uvjerio nas je i najstariji mještanin Medne 90-godišnji Bogdan Jeković, koji se sjeća legendi po kojima je crkva potonula u dubinu - istakao je Ratković.

Radovi na iskopu nastaviće se krajem narednog mjeseca gdje se neće odvojeno kopati po sondama nego na većem kompleksu.

- Arheološki radovi trajaće duže, jer ovaj lokalitet zaslužuje posebnu pažnju. Ne samo zbog pronalaska keramike, skeleta i podzemnog hodnika, nego zbog istorijskog značaja ovoga područja i njegove vrijednosti za razvoj ovoga kraja - naglasio je Ratković.

Nedavno su arheolozi pronašli podzemni hodnik, prolaz koji vodi do crkvene riznice.

- Otkrili smo prolaz čije dimenzije nismo utvrdili. Riječ je o hodniku i jasno je iz prvih nalaza da se podzemni prolaz nalazi na velikoj dubini i u ovoj fazi istraživanja nismo mogli da utvrdimo na kojoj se dubini nalazi i kojih je dimenzija - naglasio je poznati i priznati arheolog.

Međutim, arheolozi su utvrdili da se radi o stropnoj konstrukciji hodnika, sa postavljenim kamenim pločama. Na nekim mjestima tehnika građenja je zamijenjena očvrslom glinom i kamenom, a mjestimično je upotrebljavan kamen koji je predstavljao pregrađene dijelove samog stropa.

Podzemni prolaz na više mjesta je zatrpan kamenjem različitih veličina, jer je u proteklih 500 godina bio na udaru raznih arhitektonskih poremećaja.

- U svakom slučaju hodnik će nam biti vodilja, koja će nas odvesti do jedne podzemne prostorije - riznice - dodao je Ratković.

Prema njegovim riječima u ovoj fazi radova arheolozi se nisu posebno bavili otkopom hodnika, jer bi ih ti poslovi mnogo zadržali, a zahtijevaju i dodatnu opremu za sigurne radove. Predviđeno je da se radovi na ovom lokalitetu nastave u drugoj fazi i zahtijevaće obimnije angažovanje ljudstva i mehanizacije.

Rezultatima arheoloških radova u Mednoj zadovoljna je direktorica Zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog nasljeđa Republike Srpske Svjetlana Šiljegović.

- Mi u Zavodu smatramo ovo, kao i cjelokupna područja opština Mrkonjić Grad i Šipovo najdragocjenijim arheološkim područjem u Republici Srpskoj. Po našem mišljenju ovom području treba dati status "zaštićenog pejzaža" - istakla je Svjetlana Šiljegović.

VIZIJA

Radovima arheologa na lokalitetu Crkvišta mnogo je pomogla svojom vizijom Petra Topić, žena kojoj su se kao djevojčici prikazali likovi trojice monaha Avakuma, Mardarija i Serafima, čije su mošti pronađene po njenoj viziji 11. oktobra prošle godine. O svom ukazanju obavijestila je nadležnog vladiku, pokazavši mu mjesto gdje su sahranjeni, jer su kaže to od nje tražili monasi kako bi njihove kosti bile pronađene i iskopane.

- Kada smo počeli sa iskopom prostora gdje su se Petri ukazali monasi, vladika Hrizostom pozvao je i nju i ona je prisustvovala radovima. Petra nas je uputila da otkopamo dio terena kod jednog bukovog drveta, jer su se njoj tu prikazivali monasi. I nakon skidanja nekoliko slojeva zemljišta pronađene su mošti monaha. Bile su u dobrom stanju, za period koliko su dugo bile u zemlji . Iskopane mošti prenesene su i smještene u crkvi Rođenja presvete Bogorodice u Mednu - ispričao je sveštenik iz Medne Nikola Peno.

KRST

Zanimljivo je da je nedaleko od mjesta gdje su pronađene mošti monaha pronađen kameni krst. Mada je natpis izblijedio na njemu je uočljiva godina 1711. Krst je najvjerovatnije bio podignut ubijenim monasima, ali je s mjesta pomjeren. Ne zna se kada i kako. Na mjestu gdje su iskopane mošti sada je postavljen drveni krst.