Izložba o ruskom generalu koji je odabrao Srbiju za večnu otadžbinu

U prostorijama Ruskog centra za nauku i kulturu u Republici Srbiji, koji je poznatiji pod jednostavnim nazivom Ruski dom, a nalazi se u centru Beograda, danas se kroz izložbu knjiga i dokumenata evociraju uspomene i sećanja na poslednjeg glavnokomandujućeg Ruske carske armije, Petra Vrangela, povodom 135. godišnjice njegovog rođenja.

Inače, čuveni general, inženjer i baron Vrangel, i za vreme života bio je vezan za Srbiju, s obzirom da je proveo više godina u Sremskim Karlovcima, a pogotovo se u smrti trajno vezao za Srbiju, jer je sahranjen po svojoj izričitoj želji u Beogradu, i to u Tašmajdanskom parku, u ruskoj crkvi Svete Trojice, koja se nalazi neposredno pored beogradske crkve Svetog Marka.

Podsetimo zbog čega je ovaj vojskovođa bio toliko poznat i kakav mu je bio životni put. Dakle, Petar Nikolajevič Vrangel je, iako dalekim poreklom iz stare nemačke plemićke porodice, bio veliki ruski patriota i učesnik Rusko-japanskog i Prvog svetskog rata, u kojima se istakao velikom hrabrošću, zbog čega je bio dobitnik mnogih odlikovanja. Međutim, legendarnim ga je učinila tek njegova uloga u građanskom ratu između takozvanih Crvenih i Belih, odnosno između boljševika i monarhista, kada je u činu generala komandovao belim snagama, to jest pristalicama ruskog cara, a pogotovo kada je već pred kraj građanskog rata u aprilu 1920. godine stao na čelo carskih Oružanih snaga juga Rusije.

Isto tako, veoma je zanimljiva i njegova uloga posle izgubljenog građanskog rata. Radi se o tome da je general Vrangel nakon pobede boljševika, pomogao masovnu evakuaciju poraženih monarhista, a zatim i organizovao njihov izbeglički život. To su bili pre svega vojnici poražene vojske, ali i civili i njihove porodice. U periodu od 1919. do 1925. godine samo u tadašnju Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, odnosno potonju Jugoslaviju, stiglo ih je približno 50.000, a sam Vrangel je kao nezvanični lider svih izbeglica iz carske Rusije, proveoniz godina od 1922. do 1926. u Sremskim Karlovcima, gde je napisao memoare o građanskom ratu. Posle toga je kratko vreme živeo u Briselu gde je umro, ali po sopstvenoj želji je prenet u Beograd, gde je 1929.g. sahranjen uz vojne počasti u ruskom hramu Svete Trojice u Tašmajdanskom parku.

A u Sremskim Karlovcima, na mestu gde mu se nalazio štab, uz blagoslov Patrijarha moskovskog, Rusi i Srbi su mu 2007. godine zajednički podigli spomenik, i to prvi koji je ikada podignut, ne samo u Srbiji, već i u svetu, a tom događaju su prisustvovali i zvaničnici dve države.

Prilikom otkrivanja Vrangelove biste, rečeno je da to predstavlja izuzetno važan korak ka pomirenju svih Rusa, na koje je pozvao i predsednik Putin, posle dugih godina tragične ruske istorije. Tada se mogla čuti i ideja da se u zgradi u kojoj je Vrangel stanovao za vreme boravka u Sremskim Karlovcima - napravi muzej ruske emigracije.

Kao zaključak, može se reći da nema sumnje da je Crni baron, kako je glasio popularni nadimak Vrangela zbog izgleda njegove kozačke uniforme, bio intrigantna ličnost i za vreme svog burnog života, a takođe i nakon smrti, sve do današnjih dana. Upravo na to podseća ova novootvorena izložba u beogradskom Ruskom domu, da bi se i današnje generacije mogle upoznati sa likom i delom čoveka koji je ostavio traga ne samo u ruskoj istoriji, nego i u istoriji Srbije, koju je Petar Vrangel lično odabrao za svoju večnu otadžbinu.

Ratko Paić,