Italija ulazi u novi rat

Mediji su u poslednje vreme detaljno opisivali premeštanje američke vojske na jug i jugo-zapad Evrope. Između ostalog, i u Italiju. Taj proces je bio neizbežan – počinje nova faza „globalnog rata s terorizmom“ u Africi.

Bez obzira na to što se američki kontigent nalazi u Italiji od 1991. godine i broji više od 13.000 ljudi (15% od ukupnog broja američke vojske u Evropi), Vašington i dalje tvrdi da ne postoje američke baze u Italiji. Formalno gledano – to je istina. Svi vojni objekti SAD ovde ulaze u zajedničku NATO strukturu i ne računaju se kao samostalne baze SAD. Kao što se, osim baze u Džibutiju, skoro hiljadu vojnih objekata, koji su za poslednje dve decenije izgrađeni i funkcionišu u većini afričkih zemalja, ne smatraju američkim bazama.

Uzrok – sama koncepcija „globalnog rata sa terorizmom“ koja podrazumeva uvlačenje svih NATO država u rat. Od samog početka je bilo jasno da će ovaj rat zahvatiti i Afriku i da SAD neće moći same da se bore. U velikoj dugogodišnjoj pripremi oružanih snaga afričkih zemalja i njihove vojne infrastrukture na celom kontinentu, osim Amerikanaca, aktivno učestvuju Francuska, Nemačka i druge članice NATO.

Početkom ove godine vojna operacija Francuske u Maliju, regionu njenog tradicionalnog uticaja u zapadnoj Africi, je pokazala mogućnosti koordinisane akcije članica NATO. Na afrički kontinent se prenose organi operativnog reagovanja na moguće pretnje. Međutim, nije moguće formirati celokupnu vojnu infrastrukturu alijanse u Africi: Zapad se i tako aktivno kritikuje zbog neokolonijalizma. Zato je štab Afričke komande SAD (AFRICOM) ostao u Nemačkoj, a njegove armijske i vojno-pomorske komponente su još 2008. godine preseljene u Italiju, gde se skoncentrisala sva tehnička infrastruktura zajedničkih operacija na kontinentu.

Italijani se protive stranom vojnom prisustvu na teritoriji svoje zemlje i učešću italijanskih vojnika u NATO operacijama u inostranstvu. To i ne čudi. Italija ima svoju veliku i prilično dvosmislenu istoriju ratova u Africi. Ratovi su bili jako različiti: najpre za svoje kolonije sa Afrikancima u Etiopiji krajem XIX veka i sredinom 1930-ih godina. Posle toga sa Britancima i Francuzima na severu kontinenta za vreme drugog svetskog rata.

Međutim, novi vojni savezi iziskuju od italijanskih vlasti nepopularne odluke koje su određene strogim savezničkim obavezama. Istovremeno, tamo gde društvo protestuje, vlast i biznis tragaju za korišću. U skladu sa ocenom eksperata Jane’s za 2010. godinu, „uloga Italije u ratu sa Irakom, učešće njenog kontingenta od 3.000 vojnika su omogućili italijanskim firmama ugovore za obnovu Iraka. Njeno učešće u avganistanskom ratu je imalo slične prednosti.“ Takve mogućnosti su se otvorile u momentu produbljivanja ekonomskih poteškoća, kada je italijanska vlada prešla na proizvodnju oružja kao osnovnog načina da se oživi privredni rast zemlje. Kako je pisao Jane’s, italijanski proizvođači oružja, među njima i kompanija Finmeccanica, preduzimaju agresivne mere da bi se probili na tržište SAD i drugih zemalja. Prema podacima koje je objavio Wikileaks, ova kompanija (u kojoj država ima 30% vlasništva) je „2008. godine prodala SAD vojne tehnike u vrednosti 2,3 milijarde dolara i ima važnu ulogu u jačanju odnosa Italije i SAD“. Rezultat svega toga je da je izvoz italijanskog oružja 2009. godine porastao više od 60%.

U oktobru 2008. godine dve zemlje su obnovile Memorandum o uzajamnom razumevanju u oblasti državnih vojnih narudžbi (Reciprocal Defense Procurement Memorandum of Understanding) – (sporazum o statusu zemlje kojoj se daju najpovoljniji uslovi u oblasti vojnih nabavki). Pretpostavlja se da je italijanska vlada, verovatno, besplatno ustupila Amerikancima vojnu bazu Dal Molin, kako bi, osim drugih ugovora u oblasti proizvodnje oružja, imala i veliki udeo u proizvodnji do sada najskupljeg modela oružja – lovca F-35.

Vadim Fersovič,