Obratna perspektiva kao konstatacija zajedništva dva ogranka hrišćanstva

Istoriju pravoslavne i katoličke crkve u poslednjih sto godina predstavlja izložba Obratna perspektiva: predmetni mir istočnog i zapadnog hrišćanstva, otovrena u starom ruskom gradu Suzdalju.

Liturgijske sveštenika, crkveni predmeti, potreti patrijarha i papa, fotografije – više od 60 eksponata koji obuhvataju čitav 20. vek. Pravoslavni i katolički rariteti predstavljeni u jednistvenom prostoru i ne razdvojeni hronološki. Mi ne suprotstavljamo crkve jednu drugoj, već želimo da podvučemo da obe one postoje u okviru jedinstvene hrišćanske religije – govori koordinator izložbe Aleksej Lobanov.

- To što je predstavljeno na izložbi jeste mogućnost da se prikaže lepota hrišćanske religije preko lepote njenog kulta, preko lepote obreda.

Pa i naziv izložbe Obratna perspektiva takođe je izvesna konstatacija zajedništva. On upućuje na onaj likovni sistem koji je u sredinom veka korišten i u Evropi i u Rusiji. Obratna perspektiva omogućava da se predstavi predmet ili pojava sa raznih strana, kaže Aleksej Lobanov.

- Obratna perspektiva je deo naučnog sistema perspektive koja je bila dobro poznata ruskim srednjovekovnim slikarima, široko je primenjivana pre svega u kultnom slikarstvu.

Očigledno polazeći od toga napravljen je i amblem izložbe: glavni simbol hrišćanstva: krst predstavljen upravo u obratnoj perspektivi, tačnije vidi se sa svim svojim krakovima. Svaka ravan krsta ima svoju simboliku. Sa jedne strane to su tradicionalni ornamenti ruskih tkanina koje se koriste za odore predstavnika pravoslavne crkve. Sa druge strane čipka koaj se primenjuje u odeći visokog sveštenstva Vatikana. ako je umetnik izrazio ideju da su pravoslavna crkva ogranci i delovi jedinstvene celine.

Među raritetima izložbe su sakos i žezlo Patrijarha Moskovskog i sve Rusije Tihona. Veličanstvena crkvena odora, izvedena u tradicionalnim staroruskim tehnikama, bila je napravljena 20-ih godina. To je sovjetski period, složen za oba ogranka hrišćanske religije: ratoborni ateizam, razaranje crkava i manastira, represije protiv sveštenika... Koordinator izložbe Nikita Anikin govori o tom vremenu:

- Početkom 20-ih godina prošlog veka tekla je kampanja oduzimanja crkvenih vrednosti koja se sprovodila grubo i izazivala je neizbežan otpor. Patrijarh Tihon je dospeo pod istragu i oko godinu dana proveo u zatvoru. Kada je izašao iz zatvora, parohijani su mu poklonili ovo žezlo koje se čudom očuvalo.

Izložba Obratna perspektiva postavljena je u Spaso-Preobraženskom saboru iz 16. veka, napravljenom po kanonima staroruske belokamene arhitekture. On je čuven po svojim freskama: četiri nivoa oslikana jevanđeoskim sižeima opasuju zidove crkve. Spaso-Preobraženski sabor Suzdalja nalazi se na Spisku Svetskog nasleđa UNESKA. A grad Suzdalj je deo takozvanog Zaltnog prstena Rusije, porodice drevnih ruskih gradova sa jedinstvenim istorijskim spomenicima.

Tatjana Zavjalova,