Istorija ruskih podmornica

 Rusija je izgradila svoju prvu podmornicu još 1904. godine i uskoro postala prva zemlja koja je upotrebila ova plovila u nekom oružanom sukobu. Nuklearne podmornice su danas ponos nacije i garant njene nezavisnosti.

Podmornička flota Njegovog veličanstva

O ideji podvodne plovidbe mnogo se puta govorilo u državnim i vojnim krugovima u Rusiji u periodu između 17. i 20. veka. Prvi put se podmornica dokumentovano pominje u ruskim istorijskim izvorima 1718. kao „skriveno plovilo“ Jefima Nikonova. Prema projektu ruskog vojnog inženjera-fortifikatora Karla Šiljdera 1834. je sagrađena prva metalna podmornica. Zatim je po projektu inženjera Stefana Dževjeckog konstruisana prva podmornica koja je ušla u serijsku proizvodnju. Pomorski resor je naručio 50 podmornica Dževjeckog za odbranu pomorskih utvrđenja.

Do 1900. u Rusiji je bilo izgrađeno preko 60 eksperimentalnih podmornica (koje su se pokretale snagom ljudskih mišića). Sve su one bile namenjene za postavljanje mina na usidrene neprijateljske brodove.

Krajem 19. veka glavna komanda ratne mornarice zajedno sa najvišim rukovodstvom Rusije zaključuje da je u okviru ruske flote neophodno stvaranje nove klase brodova koji su u stanju da iz podvodnog položaja vrše napad na neprijateljske brodove. Takvi brodovi su se zvali torpednjače, ili polupodvodna plovila. Sadašnji naziv – podmornica – nastao je tek 1906.

Pomorsko ministarstvo je 4. januara 1901. (22. decembra 1900. po starom kalendaru) osnovalo komisiju za projektovanje podvodnih plovila. Prema projektu komisije 1903. je sagrađena prva ruska ratna podmornica „Delfin“ („Torpednjača br. 113“ – rus. „Minonosec № 113“).

Prva podvodna formacija u Rusiji – podmornička brigada – formirana je 1911. u sastavu Baltičke flote, a baza joj je bila u Libavi (danas grad Lijepaja u Letoniji). Brigada se sastojala od 11 podmornica i 2 ploveće baze „Evropa“ i „Habarovsk“.

Pred početak Prvog svetskog rata u sastavu ruske ratne mornarice nalazile su se 22 podmornice spremne za borbu, a još 24 je bilo u fazi izgradnje. Brigade, divizioni i odredi podmornica bili su bazirani na Baltičkom i Crnom moru i u Tihom okeanu.

U Prvom svetskom ratu 1914–1918. podmornice se u velikoj meri koriste za onesposobljavanje neprijateljskog pomorskog transporta, uništavanje neprijateljskih brodova i podmornica, zatim kao sredstvo za obavljanje obaveštajnih aktivnosti i iskrcavanje diverzantskih i obaveštajnih grupa, odnosno kao prevozno sredstvo.

Podmornice Sovjetskog Saveza

Posle završetka građanskog rata stanje podvodnih snaga Sovjetske Rusije bilo je katastrofalno. Nakon što su posledice razaranja sanirane, izgradnja sovjetske podmorničke flote počela je obnovom plovila nasleđenih iz carske flote.

U periodu 1930–1940. za Sovjetsku ratnu mornaricu sagrađeno je više od 20 velikih, 80 srednjih, 60 malih podmornica i 20 podmornica minopolagača. Pred početak Drugog svetskog rata u sastavu četiri flote bilo je 212 podmornica.

Kao rezultat posleratnih programa brodogradnje tokom perioda 1946–1955. bilo je izgrađeno 154 podmornice, s tim što je istovremeno proširena izgradnja podmorničke flote ali već po novim projektima. Do početka 1958. izgrađeno je 260 podmornica novih projekata. U borbeni sastav flote je 1958. ušla prva sovjetska nuklearna podmornica projekta 627 „K-3“ („Lenjinski komsomol“). Već do 1961. Sovjetska ratna mornarica imala je devet nuklearnih podmornica – četiri raketne i pet torpednih.

Nuklearni knez i njegova družina
U borbeni sastav Ratne mornarice ušla je prva strateška raketna podmornica projekta 955 klase „Borej“.

Opremanjem podmornica balističkim i krstarećim raketama – nosačima nuklearnog naoružanja i uz pojavu nuklearnog pogona na podmornicama, ruske podvodne snage izlaze u okean i postaju glavna udarna sila Sovjetske ratne mornarice, koja sada poseduje veliku mobilnost i sposobnost da bude neopažena, i na taj način uspešno izvršava operativno-strateške i strateške zadatke.

Podmornice u savremenoj Rusiji

Danas osnovu podvodnih snaga Ruske ratne mornarice čine savremene nuklearne strateške i višenamenske raketne podmornice, naoružane pomorskim balističkim raketama i krstarećim raketama, one predstavljaju sastavni deo trijade strateških nuklearnih snaga države (trijada – strateška avijacija, interkontinentalne balističke rakete i podmornice).

U skladu sa državnim programom naoružanja Ruska ratna mornarica treba da do 2020. dobije 8 podmornica raketnih krstarica i 16 višenamenskih podmornica.