Povratak Svetinje

Najstarija ikona, naslikana po uzoru na Iverski lik Bogorodice,  doneta  u Rusiju sa Atosa 1648. godine, koja se u poslednje vreme čuvala u Državnom Istorijskom muzeju, predata je RPC. U svečanoj ceremoniji predaje je učestvovao izabrani za predsednika RF Vladimir Putin. Svetinja će se čuvatьi u moskovskom Novodevičjem ženskom  manastiru, u kojem se ikona nalazila sve do 1920-ih godina.

Vraćanje te ikone Crkvi je istorijski događaj, - uveren je istoričar religije Aleksej Judin.

To je prvi ikona, naslikana po uzoru na Iverski lik Bogorodice. Ona  je stigla u Rusiju u doba cara Alekseja Mihajloviča u 17. veku iz Iverskog manastira  na Atosu. Za  vladavine cara Alekseja i patrijarha Nikona u Rusiji je bilo tri slične ikone. Međutim, ova je ikona bila prva, naslikana na Atosu i doneta u Moskvu, gde su je svečano dočekali kod kapije Moskovskog Kremlja car Aleksej i brojni vernici. Ona je bila jedna od omiljenih ikona ruskog naroda.

Poznato je da su monasi-zografi na Atosu strogo postili. Na ikoni se vidi autogram zografa na grčkom jeziku: Marljivo je slikao ovu ikonu Jamvlih Romanov, koji živi u Iverskoj  ćeliji. 7156 godine od stvaranja sveta (1648).

Prvo je ikona bila smeštena u Uspenskoj crkvi Moskovskog Kremlja, ali je 1654. godine ona bila u vojnom pohodu, završenim  pobedom nad Poljacima kod Vjazme. Po povratku u Moskvu car Aleksej je u znak zahvalnosti za pobedu dao Iversku ikonu Novodevičjem manastiru.

Taj ženski manastir se i danas smatra jednim od najlepših arhitektonskih zdanja Moskve. 14 zgrada se nalazi u zavijutku reke Moskva. Manastir je osnovan 1524. godine. On je više puta  branio jugo-zapadni prilaz gradu. Recimo, 1591. godine, kada se prestonici primakla  horda krimskog kanna Kazi-Gireja, odred strelaca na moćnim zidinama uspeo je da spreči prelaz neprijatelja preko reke. 1812. godine, kada se  francuski imperator Napoleon  povlačio iz Moskve, te je pokušao da digne manastir u vazduh, monahinje su uspele  da spreče tu tragediju,  vodom ugasivši fitilje kod barutane.

2004. godine  je taj arhitektonsko-religiozni spomenik ruske kulture i istorije bio uključen  u Spisak Svetske baštine UNESKO. Ikona Iverske Bogorodice se nalazila na teritoriji manastira više od 350 godina, - ispričala je u intervjuu Glasu Rusije nastojatelj tog ženskog manastira igumanija Margarita Teoktistova.

Ikona je samo jednom napustila  manastir. 1913. godine u vreme proslave 300. godišnjice doma Romanovih, ikonu su izneli da joj se vernici poklone. U sovjetsko doba, kada je Novodevičij manastir bio zatvoren, ikona se pored drugih vrednosti čuvala u Fondovima Državnog Istorijskog muzeja, jer je filijala muzeja bila  na teritoriji manastira. 2010. godine, kada je doneta odluka o vraćanju manastira Crkvi, muzej je napustio teritoriju manastira, te je i ikona napustila manastir – prvi put za tri stoleća. Zato je vraćanje ikone za nas veliki događaj.

Iz ruku izabranog predsednika RF Vladimira Putina drevnu ikonu Iverske Bogorodice prihvatili su prvojerarh RPC Patrijarh Kiril i  patrijarši namesnik Moskovske eparhije mitropolit Kruticki i Kolomenski Juvenalije. Svečanom litijom je svetinja preneta od porte do Smolenske saborne crkve, gde će se sveta relikvija čuvati.