Kina saopštila da započinje serijsku proizvodnju nosača aviona

Poslednjih dana u kineskim medijima se pojavila serija fotografija palupskih lovaca J-15 u standardnoj boji aviona avijacije VMS NOAK. Bilo je objavljeno da su oni primljeni u naoružanje i da se isporučuju trupama.

U realnosti ovaj događaj se desio najkasnije krajem avgusta kada je nosač aviona Laonin posetio predsednik Kine, predsednik Centralnog vojnog saveta Si Đinping. Prvi avion u bojama mornaričke avojacije (a ne u žutoj boji uobičajenog za probne modele) bio je prikazan na televiziji upravo tada. Početkom septembra kontraadmiral Jin Čo u intervjuu jednom od internet-medija izrazio je lično mišljenje o tome da je avion već primljen u naoružanje i serijski se proizvodi.

Za sada je reč samo o jednosedu. Dva prototipa lovca dvoseda J-15S i dalje prolaze letačke probe (prvi let bio je izvršen u novembru 2012. godine). Postojanje dvoseda povoljna je razlika programa J-15 u odnosu na sovjetski program Su-33 i omogućava da se brže pripremaju kadrovi za mornaričke pilote. Ruska palupska avijacija dobila je lovac dvosed tek nedavno, početkom proizvodnje i kupovine aviona Mig-29KUB.

Kina je već dostigla relativno visok tempo proizvodnje lovaca J-11V/J-11VS. Sovjetski nosači aviona projekat 11435, čija je prerađena varijanta Laonin, trebalo je da nose jedan puk teških lovaca Su-33. Nisu tačno poznate sve konstruktivne promene Laonina u poređenju sa svojetskim projektom, ali nema osnova da se očekuje nagli rast aviona koji se baziraju na njemu. Već do 2015. godine Kina može da proizvede dovoljni broj lovaca J-15 kako bi kompletirala avionsko krilo Laonina i pristupila kompletaciji narednog avionskog puka za drugi kineski nosač čija izgradnja već teče uveliko u Šangaju.

Pojava nove serije članaka o avionu u medijima može da govori o nameri kineskih vlasti da uskoro konačno otvore podatke o J-15 i u punoj meri iskoriste takav prestižan vid naoružanja kao palupska avijacija u propagandi oružanih snaga. Moguće da ćemo uskoro videti mnogo i lepih filmova o kineskim pilotima palupske avijacije, kao što se već dešava sa pilotima ratnog vazduhoplovstva.

Tempo rasta realnog borbenog potencijala kineske avijacije na nosačima aviona može da bude veći nego što očekuje većina stranih posmatrača upravo zbog velikog političkog značaja koji Kina pridaje nosačima aviona. Sa tačke gleditša pilotiranja i primene naoružanja J-15 teško da postoje radilane razlike od J-11V/VS, a njegovi piloti treb ada se odnose među najiskusnije u oružanim snagama. Pravi izazov će biti osiguranje ritmičnog rada svih sistema nosača aviona, pravilno i brzo servisiranje aviona na palubi, kao i vladanje taktikom primene avijacije na nosačima aviona.

Kina se pripremala za pojavu sopstvenih nosača aviona u krajnjoj liniji od 80-ih godina, izvela je velika teorijska istraživanja i razmatra izgradnju nosača aviona kao važan nacionalan program, po statusu uporediv sa pilotiranim kosmičkim programom. Može se očekivati da su preduzete specijalne mere ne samo u koncentraciji rada materijalnih resursa, već i u upućivanju najboljih kadrova na nosače aviona. Možda je reč ne samo o floti, već i o uključivanju u osvajanje nosača aviona stručnjaka iz drugih vidova oružanih snaga i o aktivnom korišćenju kadrovskog potencijala industrije. Sasvim je moguće da 5-7 godina za pretvaranje Laonina u realnu borbenu silu neće biti potrebno. Već u doglednoj budužnosti njegovo prisustvo će moći da izvrši bitan uticaj na situaciju u nekim regionima, na primer u Južnom kineskom moru.

Vasilij Kašin,