Decenija i po od stradanja Srba u Bradini, kod Konjica

IAKO je Bradina, kod Konjica, jedno od srpskih mjesta u BiH koje je najviše stradalo u proteklom ratu, još niko za ovaj zločin nije odgovarao pred međunarodnim i domaćim sudovima.

Ipak, Bradina nije zaboravljena. I ovog 26. maja, na dan kada je stradala prije punih 15 godina, biće služen parastos u djelimično obnovljenoj crkvi, a plamen svijeća obasjaće mjesto u porti, gdje je u masovnoj grobnici sahranjeno 26 nesrećnih Bradinjaka.

Podsjetimo... Oružane čarke oko ovog sela počele su već u aprilu 1992. godine, da bi 25. maja uslijedio koncentrisan napad tadašnjih snaga muslimanske Teritorijalne odbrane iz Konjica, paravojnih formacija "Zelenih beretki", Hrvatskog vijeća odbrane i hrvatskih oružanih snaga. Bradina je bila u totalnom okruženju. Ipak, branila se koliko je mogla. I tu odbranu preskupo platila. Ubijena su 44 Srbina - 36 iz Bradine i osam iz susjednog sela Brđani. Poslije pada sela u ruke neprijatelja počela je nezapamćena golgota Srba, u kojoj nisu pošteđeni ni djeca, žene i starci. Silovanja, pljačke, paljevine i ubistva bili su svakodnevica Bradine...

Preživjeli muškarci odvedeni su u zloglasni koncentracioni logor Čelebići, gdje su mučenja, poniženja i svirepa ubistva nastavljeni. Od posljedica batinanja u Čelebićima, umrli su Petko Gligorević, Gojko Miljanić, Miroslav Vujičić, Milorad Kuljanin i mnogi drugi Srbi. Srbi su zatvarani i mučeni i u sportskoj dvorani u Konjicu. Po ugledu na inscenirani masakr na sarajevskoj pijaci Markale i u ulici Vase Miskina, muslimanske snage granatirale su 15. jula 1992. godine dvoranu u Konjicu. Od 170 zatvorenih srpskih civila, poginulo ih je 13, a 12 je ranjeno.

Kancelarija za traženje nestalih Republike Srpske još uvijek traga za posmrtnim ostacima Sretka Kuljanina, zvanog Beko, Dragoslava i Petka Kuljanina, Petra Đorđića i Perka Mrkajića. Prošle godine pronađeno je tijelo Bosiljke Kuljanin (1939), koju je - kako su svjedočili njen muž Stevan i sin Milenko - iz bradinske škole, u kojoj su silovane Srpkinje, izveo lično Brišo Škojo i najvjerovatnije je i ubio.

Malobrojni preživjeli Srbi iz Bradine još uvijek žive u Republici Srpskoj i Srbiji, ali sve je manje svjedoka koji bi pred sudom mogli da kažu istinu i pokažu zločince.

Ipak, žitelji Bradine, poput Bore Gligorevića i Nikole Mrkajića, koji su preživjeli pokolj u ovom selu i torturu u logoru Čelebići, znaju istinu. U svojim svjedočenjima, o kojima je ranije pisao naš list, oni su naširoko opisali stradanje Srba iz Bradine, ali i drugih konjičkih sela, kao što su Donje selo, Brđani, Zukići, Džepi, Blaca, Bjelovčina, Cerići...

Ali, da li tu istinu pravda hoće da čuje?

KONJIC

Prava golgota Srba u opštini Konjic, kojih je po popisu iz 1991. godine bilo oko osam hiljada, započela je 1. maja 1992. godine, kada je pred crkvom u sjedištu ove opštine Nail Čomaga ubio Đorđa Magazina. Sedam dana kasnije u selu Džepi ubijena je dvadesetogodišnja djevojka Mladenka Magazin.

U maju iste godine, u Donjem selu ubijeno je 11 civila srpske nacionalnosti.

OSUĐENI

Zbog zločina, počinjenih u logoru Čelebići, pred Haškim sudom suđeno je četvorici pripadnika tadašnje Teritorijalne odbrane. Komandant logora Zdravko Mucić, zvani Pavo, u novembru 1998. godine osuđen je na sedam, a potom na devet godina zatvora. "Odslužio" je samo četiri godine i osam mjeseci.

Hazim Delić, jedan od glavnih organizatora sistematskog ubijanja i progona Srba, iste godine osuđen je na 20 godina zatvora. Kazna mu je kasnije smanjena na 18 godina. Zajedno sa njim, na 15 godina zatvora osuđen je i Esad Landžo. Haški tribunal je na istom procesu oslobodio krivice Zejnila Delalića, koji je u pritvoru proveo 2,5 godina.