Naučnici se spuštaju u srce kratera

Naučnici se spremaju za veliku ekspediciju bušenja tla na poluostrvu Jukatanu, odnosno na području kratera koji je napravio asteroid koji je pogodio Zemlju pre 66 miliona godina. Cilj ekspedicije je da sazna šta se zaista desilo posle njegovog udara.

Istraživački projekat koji će koštati 10 miliona dolara organizovao je Međunarodni okeanografski istraživački program (MOIP) i to će biti prvi pokušaj bušenja morskog dna sa ciljem uzimanja uzoraka kratera za analizu.

Bušenje će biti izvedeno u Meksičkom zalivu, u blizini obale poluostrva Jukatana. Područje kratera prostire se na oko 180 kilometara i nastalo je udarom asteroida za koji se veruje da je bio prečnika 10 kilometara. Krater je dobio ime Čiksulub po jednom meksičkom primorskom mestu na Jukatanu, nedaleko od centra kratera.

Grupa istraživača će bušiti 1.500 metara ispod morskog dna kako bi došli do zakopanog „površinskog prstena“ kratera, kruga površinskih stena koje se uzdižu iznad dna kratera i okružuju njegov centar.

Taj prsten je nastao u roku od nekoliko minuta nakon udara asteroida i to je jedini takav sačuvani primerak na Zemlji. Naučnici veruju da Vredefort krater u Južnoj Africi, star 2 milijarde godina, i Sadberi krater u Kanadi, star 1,8 milijardi godina takođe imaju „površinsko prstenje“, ali se ono značajno umanjilo vremenom.

„Od čega se sastoje vrhovi tih stena i šta nam oni mogu reći o osnovnim tektonskim procesima koji su usledili nakon udara masivnog asteroida?“, pita se Šon Galik, jedan od vođa ekspedicije i istraživač na Ostin institutu za geofiziku u Teksasu.

Pored analize vrhova stena, istraživači su takođe i u potrazi za tragovima života nakon razornog udara.

Vrhovi stena imaju porozne karakteristike, koje su možda služile kao zaštićena mikrookolina za egzotične vidove života, kao i sedimente koji milionima godina ispunjavaju unutrašnjost kratera, i smatra se da su zadržali dokaze o najranijem oporavku morskog života.

„Sedimenti koji su popunili unutrašnjost (kratera) trebalo bi da sadrže evidenciju organizama sa morskog dna koji su tamo živeli, i preživeli masovno izumiranje. Nadamo se da ćemo saznati kako se život vratio na našu planetu“, rekao je Galik.

Naučnici su prvi put počeli da se povezuju izumiranje dinosaurusa sa uticajem asteroida ili komete 1980. godine. Samo nekoliko godina ranije, otkriven je Čiksulub krater.

Godine 1990. je utvrđeno da je Čiksulub nastao udarom velikog asteroida za koji se veruje da je pogodio Zemlju pre oko 66 miliona godina, u isto vreme kada su izumrli dinosaurusi, kao i više od 50 odsto svih poznatih vrsta koje su živele u to vreme.