Manjina koja obećava

Usled poslednjeg čina anticivilizacijske pojave koja je na oltaru svoje totemističke državnosti žrtvovala svoje političko čedo Nebojšu, u jednokratnom potezu, kvazi-država je dobila nazovi-ustav. Ujedno, i Srbi su dobili poligon za svoje buduće delovanje. Pred njima se ponovo otvara pitanje preko koga su olako prešli nakon začetka simulativne državnosti u proleće 2006. Srbe RCG čeka još jedno otkrovenje: njihov manjinski status uz sve svoje podobnosti.

Najveća prepreka sokratskom samoupoznavanju srpskog naroda RCG leži u atavističkoj nadsrpskoj gordosti i da stvar bude čudnija, jugoslovenskoj varijaciji sovjetskog zakonodavstva.

Naime, nijedan čestiti Srbin na prvu pomisao ne može sebi dopustiti da kao potomak, boraca-graditelja izvikane kneževine Crne Gore, bude manjina. Pored jasno ustanovljenog diskontinuiteta između RCG i istorijske kneževine po čemu je reč o dvema sinofona1, postoji sasvim pogrešan istorijski kontekst te već odavno bivše srpske državice. Bila je represivna po pojavi koliko srpska po ubeđenju. Prisajedinjena joj je trostruko veća teritorija i populacija bez najosnovnijeg oblika provere volje 2. Po prvi put u istoriji se praktikuje sistematsko silovanje nad rodbinsko-bliskim porodicama pod moštima najsvetijeg srpskog iscelitelja. Masovna iseljavanja (za 20 godina je igubila četvrtinu stanovništva 3, otuđenja imovine i istrebljenja takođe prate državicu koja bi bila poslednja u Evropi da dobije ustav i parlament da nije delila kontinent sa Turskom.

Druga prepreka srpskom samospoznavanju leži u jednoj sistematičko-usađenoj zamišljenoj razlici između naroda i narodnosti. Naime, kreativno jugoslovensko zakonodavstvo, kao mutacija sovjetskog, je izmislilo gradaciju među nacijama, pri čemu se pokazalo da ta lažna hijerarhija nije imala nikakvog značaja u međunarodnom pravu što su na posebno neprijatan način osetili Srbi RSK. Ne čudi što niti engleski ili francuski jezik (kao jezici međunarodnog prava) nisu prilagođeni mogućnosti prevoda tog novorijeka ustavoskribomanije, po kroju novog jugoslovenskog čoveka.

Stoga, izaziva još više čuđenja što srpski narod RCG još uvek nije sebe prepoznao kao nacionalnu manjinu unutar pojave koja je niti srpska, niti naslednica Crne Gore i koja se nalazi u međunarodnoj zajednici koja ne vrednuje narode ništa manje od narodnosti.

Srpski narod u RCG predstavlja manjinu u matematičkom smislu pri čemu većine nema. Srpski narod je u lingvističkom, verskom i političkom smislu, homogeniji čak i od Albanaca koje obeležavaju verske i političke podele. Tako čvrsto jezgro predstavlja klin pred konfederacijom usprotivljenih antisrpskih interesa koje čini nazovi crnogorsko društvo, sa svojim verskim, lingivističkim, političkim ali i tajkunsko-interesnim frakcijama. Još uvek nije zabeležen slučaj zakona koji štiti većinu od manjine dok širom sveta postoji plejada mehanizama za zaštitu manjina od vladajuće većine. Čak se od teoretičara kao što su Aleksi d Tokvil (Alexis de Tocqueville) pravednost jednog društva vrednuje na osnovu njenog odnosa prema manjinama. Naime, Tokvil je prvi identifikovao pojavu «tiranije većine» u kojoj „oholokratija“ ili vlast rulje zauzima primat nad zakonodavnom vlašću 4. Iako je RCG nekoliko svetlosnih godina iza devetnaestovekovnih SAD, uloga Srba RCG kao barometra crnogorske nedemokratičnosti je u potpunom skladu s ostvarivanjem građanskih, ljudskih (i manjinskih) prava tih istih Srba.

Srbi, kao žrtve jednog neo-aparthejdskog sistema teško mogu naići na razumevanje inostranih faktora ukoliko pod jedan insistiraju da su isti narod sa Crnogorcima (i pride Bošnjacima, Muslimanima, Hrvatima) i pod dva insistiraju na statusu većine ili konstitutivnog naroda (koji je stran većini liberalnih demokratija poput razlike narod-narodnost). S obzirom da su Srbi raskrstili sa prvim zlatnim teletom neophodno je da se i drugi kip poruši. Srbi su insistirali na statusu većinskog ili konstitutivnog naroda, donosioci oktroisanog ustava su ih ignorisali i tu se priča završila. S tim što čak i taj oktroisani nazovi-ustav garantuje zaštitu od «od svih oblika nasilne asimilacije» baš kao i kulturno-prosvetnu autonomiju, proporcionalnu zastupljenost, upotrebu etničkih simbola, sve naravno «nacionalnim manjinama i drugim manjinskim nacionalnim zajednicama» 5.

Manjinski pravni status sa sobom donosi i mogućnost rezervisanog broja mandata u Skupštini. Mogućnost koja bi bila nedostupna u slučaju odbijanja Srba na status manjina u ravni sa Bošnjacim, Muslimanima i Hrvatima čiji bi interesi time bili zadovoljeni na štetu srpske tvrdoglave sujete. Ta sujeta je dodatno nejasna kada se uzme u obzir činjenica da se raspadom SSSR u Letoniji našlo 34% Rusa koji su bili u potpunosti obespravljeni baš kao i 30% Rusa u Estoniji. Sa tako snažnim učešćem u populaciji, niti Riga ili Taljin nisu bili spremni da im priznaju ni najosnovnija prava (na državljanstvo, upotrebu maternjeg jezika itd.) a kamoli manjinska prava koja bi proisticala iz manjinskog statusa. Danas je, po novijim popisima, kako u Letoniji tako u Estoniji opao udeo ruske populacije (iz više razloga između ostalog) a te dve države su članice NATO i uskoro EU.

Srbi imaju veliku prednost u odnosu na Ruse Baltika. Imaju maticu koja im je omogućila dvojno državljanstvo kao i niz drugih mehanizama koji su im na raspolaganju od strane crnogorskog ali i evropskog zakonodavstva. Kao homogeno jezgro u jednom sistemu binarne diferencijacije (dihotomije na Crnogorce i Srbe), sa zadivljujuće vitalnim demografskim naznakama, imaju značajan potencijal rasta, koji će svakako biti moderisan pravcem za koji se budu opredele njihove smernice u ovom trenutku.

Za kraj ostaje stav, uslužne partije (koja povremeno bdi u zgradi sa mnoštvo mikrofona i klupa), doduše o dvojnom državljanstvu mada isto tako primenljivim na druga pitanja:

«Otvaranje ovog pitanja sa susjednom, mnogo većom Srbijom i logično davanje istog statusa drugim narodima u Crnoj Gori, najsgiruniji je put za dezintegraciju crnogorske državnosti do njenog sigurnog nestanka u budućnosti.»

1 sinofoni – reči koje zvuče slično ali su različitog značenja

2 Područje Crne Gore (četiri nahije uz Pješivce) od 1630 km2 je 1878. procenjeno na 76.000 stanovnika dok su predeli zetskog primorja, Stare Hercegovine i Brda pripojeni 1796-1878, iznosili nekih 7803 km2 sa 210.000 stanovnika (sa Plavskom nahijom koja zamenjena za Ulcinj 1880.) 1912. godine se KCG dodatno proširila za novih 3500 km2 i 120.00 stanovnika u oblastima Zete, Malesije, Brda, Hercegovine i Metohije.

3 Između marta 1879. i kraja 1892. je po zvaničnoj statistici Kneževinu Crnu Goru napustilo 48.186 njenih državljana kojima su izdati pasoši (4.046 porodica sa 22.298 članova i 25.888 pojedinaca). Popis 1898. je čak zabeležio samo 191.000 stanovnika, što znači da je oko 20.000 muslimana i katolika (nedržavljana kojima nisu izdati pasoši) takođe napustilo nove predele u istom periodu.

4 U «tiraniji većine» rulja kroz «ohlokratiju» narušava primat zakonodavne vlasti. Naime, izvršna vlast, iz straha od pobune rulje protiv nepopularnog zakona odlučuje se na njegovo nesprovođenje u delo. Takav je bio primer sa oslobođenim crnim robovima koji nisu u određenim državama ostvarivali svoje pravo glasa zbog masa koje su bile spremne na izgrede i fizičko sprečavanje sprovođenja zakona.

5 Članovi 79. i 80.