Ruski Mi-17 – večni helikopter Avganistana

SAD-u će biti potrebno dve godine da zamene avganistanske Mi-17 američkim helikopterima. Narudžbine helikoptera u Rusiji za avganistansku armiju izazvale su burnu reakciju u SAD. Uporedo sa tim, Mi-17 se smatra letelicom koja je najbolje prilagođena avganistanskim uslovima.

Bezalternativna letelica

Ugovor sklopljen 2011. godine između Rusije i SAD za isporuku helikoptera Mi-17 za oružane snage Avganistana izazvao je mnogobrojne odzive u obe zemlje. Ako su u Rusiji primedbe zbog nedopustivosti podrške agresivnom NATO bloku bile izrečene uglavnom u krugovima koji ne donose odluke, u SAD izgovor u vrednosti od 900 miliona dolara koji predviđa isporuku i servisiranje 21 novog helikopštera Mi-17 na račun američkih poreskih obveznika, pokrenuo je mnogo ozbiljnije snage. Mišljenja ovih snaga izrazili su kongresmeni i senatori SAD, koji lobiraju interese američke vojne industrije. Ali argumenti u korist Mi-17 bili su dovoljno relevantni kako bi se Pentagon (i, naravno, Bela kuća) izrazili za isporuke ruskih helikoptera.

Po redosledu važnosti ovi arumenti su sledeći.

Kao prvo, neophodnost skorog dovođenja Avganistanske nacionalne armije u stanje borebene sposobnosti radi smanjenja opterećenja američkih i savezničkih kontigenata međunarodnih snaga. Taj zahtev automatski predviđa isporuke nove ruske ili polovne sovjetske opreme, kao najpoznatije avganistanskim vojnicima.

Kao drugo, neophodnost isporuke naoružanja koje je na najbolji način prilagođeno uslovima Avganistana. Mi-17, ekspertska verzija osnovnog sojvetskog helikopštera Mi-8 praktično je idealni kandidat. U korist Mi-17 godori jednostavnost rukovanja, sposobnsot dugotrajne ekspluatacije pri minimalnom servisiranju, velike mogućnosti remonta, odlična prilagođenost pustinjskim i planinskim uslovima.

Uz uporedivu cenu ruskih i američkih hekikoptera u bliskoj opremi – oko 20 miliona dolara za letelicu, cena servisiranja američke tehnike mnogo je veća. Ugovor za isporuku u Avganistan, recimo, istog broja helikoptera UH-60 sa njihovim kasnijim servisiranjem, košao bi mnogo ivše od 900 miliona.

Konačno, važan argument prilikom sklapanja ugovora bila je neophodnost održavanja dobrih odnosa sa Rusijom, od čijeg stava u kritičnoj meri zavisi mogućnost normalnog snabdevanja snaga SAD i njihovih saveznika u Avganistanu.

Budućnost avganistanskog ratnog vazduhoplovstva

Osnovu avganistanske ratne avijacije danas čine vojno-transportni avioni lake težinske kategorije, školski i školsko-borbeni avioni u helikopteri različite namene. Transportno krilo ratnog vazduhoplovstva Avganistana kompletirano je italijanskim letelicama S-27A Spartan (14 aviona) i američkim Cesna 208 karavan (8 letelica).

Priprema pilota za ratno vazduhoplovstvo Avganistana vrši se na avionima L-39C koji su isporučivani iz Čehoslovačke još 70-ih godina (od tri do pet letelica ovog tipa nalazi se u stroju). L-39 može da se koristi i kao laki jurišnik. Radi prvobitne pripreme kuristi su koristili američke avione Cesna 182 (6 jedinica).

Konačno, osnovu helikopterskog parka ratnog vazduhoplovstva Avgansitana čine sovjetski Mi-8/17 (preko 60 jedinica) i Mi-24/35 (do 12 jedinica), kako isporučeni još 80-ih godina, tako i kupljeni u raznim zemljama već u toku američke operacije 2011-12. godine u okviru vojne pomoći SAD Avganistanu. U taj broj ulaze i helikopteri kupljeni u Rusiji po ugovoru 2011. godine. Devet je već isporučeno, još 12 će biti isporučeno tekuće godine. Broj američkih letelica krajnje je mali i za sada je ograničen sa 6 lakih MD-500 Difender, koji se koriste u školske svrhe.

U planovima razvoja ratnog vazduhoplovstva Avganistana sastaljenih još sredinom 2000-ih godina od strane američkih vojnih eksperata, oslanjanje na ruske helikoptere se čuva i u perspektivi. Udarni zadaci posle otpisivanja Mi-24 planiranog za 2015-16. godinu će biti prebačeni na školsko-borbene avione Super Tucano i američki AT-6 Teksan 2. Osnovu helikoterskog parka će činiti i dalje 60 jedinica Mi-8/17 u transportnim i transportno-borbenim varijantama.

Ovi planovi realnog rada verovatno su najbolji dokaz da se za sudbinu ruskih helikoptera u Avganistanu za sada ne treba brinuti. Odloga za ozbiljni razgovor o zameni Mi-17 pojaviće se tek pošto oni budu korigovani.