Dugi put kući

Izložba „Povratak kući. Muzejski predmeti - žrtve rata“ otvorena je u jednom od najboljih regionalnih muzeja u Rusiji - muzeju grada Tver, 160 kilometara severo-zapadno od Moskve. Izložba je upriličena povodom Dana sećanja i tuge, koji se slavi 22. juna – na dan početka Drugog svetskog rata.

Na izložbi će biti predstavljeno više od osamsto muzejskih predmeta, koji su se nedavno vratili iz Nemačke, a datiraju - od 5. milenijuma pre nove ere, pa do 19. veka. Među eksponatima su ikone, pred-revolucionarne knjige, kolekcija topljenja bakra u Rusiji iz 14.-19. veka i krstovi, uključujući i nekoliko jedinstvenih iz perioda 11.-13. veka. Procenjuje se da je tokom protekle decenije, to najveći povratak muzejskog blaga, koje je tokom Drugog svetskog rata bilo odneseno iz Rusije.

Priču dugog puta kući ove muzejske građe, za „Glas Rusije“, ispričala je autor izložbe, kustos Tverskog muzeja Svetlana Gerasimova:

„Tokom rata, a tada je linija fronta prolazila po ulicama grada, vojni lekar jedne od nemačkih divizija, koje je ovde ratovala, našao se blizu oštećene zgrade muzejskog fonda. On se nalazio u Crkvi Mine, Viktora i Vićentija. U skladištu su bile zoološke i arheološke kolekcije, pokućstvo, metalni proizvodi, većina muzejskih predmeta. Lekar je ušao u zgradu, uzeo ono što mu se dopalo i potom poslao svojoj supruzi u Nemačku. Bilo je to u novembru tj prvoj polovini decembra 1941.“

Lekar nemačke 129. pešadijske divizije, shvatao je vrednost muzejskih predmeta, pošto je njegov otac je bio arheolog. On je pažljivo spakovao sve predmete – prvo u medicinsku vatu, zavoje i nemačke novine, a zatim u kutije, kaže Svetlana Gerasimova:

„Kada su 16. decembra 1941 nacisti otišli iz Kalinjina ( tadašnji Tver) - grad je bio oslobođen, a nemački vojnici su se povukli. Ovaj lekar bio je ubijen u blizini Rževa u septembru 1942.“

Njegova udovica je zaveštala svom sinu da vrati sve predmete u Rusiju, što je on i učinio. Prepiska i dogovori su trajali nekoliko godina. Konačno, 9. marta 2012. sin lekara, sa svojom suprugom i ćerkom stigao je u rusku ambasadu u Nemačkoj i predao sve kulturne vrednosti ambasadoru Ruske Federacije. Međutim, postavio je jedan uslov - da se ime njegovog oca ne pojavi bile gde.

Potvrda da su vraćeni predmeti zaista deo kolekcije muzeja, su ne samo sačuvani inventarski brojevi, već i pisma nemačkog lekara. U aprilu 1942, između ostalog, pitao je svoju suprugu: „Da li si dobila oštećenog, ali lepog Hrista, islikanog na dasci?“

Povratak ikone Spasitelja Nerukotvornog iz 17. veka, stanovnici Tvera smatraju simboličnim. Radi se o tome da je ova ikona došla u fond lokalnog muzeja, nakon što je cvkva minirana 1935. godine. A sada, kada je ikona vraćena u Tver, grad je odlučio da oživi crkvu i već su počela arheološka iskopavanja na toj lokaciji.