Asovi Normandije-Neman

Normandija-Neman. Pod tim je nazivom ušla u istoriju Drugog svetskog rata legendarna eskadrila francuskih pilota, formirana na teritoriji Sovjetskog Saveza. Sporazum o njenom formiranju je bio potpisan pre 70 godina – 25. novembra 1942. godine.

Eskadrila je formirana u gradu Ivanovo. Onda je ona brojala 14 pilota i 58 avijacionih tehničara. Prvi njen komandant je bio francuski as Žan Luj Tjuljan, koji je pre dolaska u Sovjetski Savez oborio 6 aviona protivnika. Eskadrila je dobila naziv Normandija po nazivu francuske provincije, koja je najviše postradala od hitlerovske invazije. U aprilu 1943. godine ona je otišla na front, - priča istoričar avijacije Andrej Simonov.

- To je imalo veliki značaj, jer su se u Sovjetskom Savezu bolno odnosili ka temi otvaranja od strane saveznika Drugog fronta. Drugi front je bio otvoren tek 1944. godine. Zato, kada je u novinama bilo objavljeno da su francuski piloti počeli da ratuju u sastavu sovjetskih snaga, to je naišlo na veliko oduševljenje. Ljudi su poverovali da se borimo protiv hitlerovaca ne sami, nama pomažu, a to je pružalo nadu da ćemo ipak pobediti.

U julu 1943. godine na bazi eskadrile je bio formiran prvi lovački avijacioni puk Normandija. Za oslobođenje Belorusije je on dobio naziv Nemanski. U istoriju je ušao naziv Normandija-Neman. Za vreme rata je puk izvršio 5 hiljada bornih letova i imao više od 800 vazdušnih borbi. Francuski asovi su oborili 300 nemačkih aviona. 1990. godine u Rusiju su nekoliko puta dolazile delegacije veterana eskadrile Normandija-Neman, koje sam dočekao, - seća se general-pukovnik avijacije, Heroj Sovjetskog Saveza Nikolaj Antoškin.

- To je čuvena eskadrila. Ona ima 4 Heroja Sovjetskog Saveza. Ove je godine umro poslednji heroj – Rolan de la Puap. Svakako, za nas će eskadrila ostati simbol prijateljstva. Imam mnogo fotografija i filmova o našim susretima. Imali smo srdačne susrete i u Rusiji, i u Francuskoj.

Jedan od aviona Jak-3, na kojima su ratovali francuski piloti, čuva se u Nacionalnom muzeju avijacije u La Buržeu. U Moskvi, u Lefortovskom parku, 2007. godine je bio otkriven spomenik pilotima čuvene francuske eskadrile. U gradovima Rusije ima nekolikom ulica, koje nose ime Normandija-Neman.