Vladimir Monomah: nemojte da budete lenji da činite dobro

Na današnji dan pre 900 godina (1113 godine) na kijevski velikokneževski presto stupio je Vladimir Monomah. U drevnoj Rusiji, čija se velika teritorija nalazila na raskrsnici istočne i zapadne civilizacije, u to vreme dešavalo se dosta dramatičnih događaja. Uloga koju je na istorijskoj sceni odigrao sam knez, voskovođa, diplomata, reformator, do danas izaziva sporove istraživača.

Svih mojih pohoda bilo je 83 velika, a manje i ne pominjem – pisao je Vladimir Monomah u čuvenom Poučeniju svojoj deci. U njegovim glavnim bitkama protivnici su bili ratnici Velike stepe – Polovci. 19 puta sklapao sam mir sa Polovcima... više od sto njihovih vođa pustio sam iz zarobljeništva – sećao se knez. Konačno je on savladao groznog protivnika. Mir koji je došao na rusku teritoriju osigurao je buran razvoj gradova. Takvih kao što su Suzdalj, Galič, Novgorod i drugi. Moguće da je to i stvorilo tačku gledišta da je Drevna Rusija u to doba prestala da postoji kao jedinstvena država. Ali ova verzija ne podnosi kritiku, tvrdi istoričar, dopisni član RAN, autor knjige o Vladimiru Monomahu Andrej Saharov.

- Upravo za vreme Vladimira Monomaha – od 1113. godine do njegove smrti 1125. godine, desilo se jačanje države. To je bio procvat. Upravo Monomah je stvorio u različitim regionima snažne centre, na čije čelo su stali njegovi sinovi i oni su mu se u potpunosti potčinili. To se odrazilo u vrlo zanimljivom književnom spomeniku Slovu o pogibiji Ruske zemlje, nastalom kasnije u vreme mongolske najezde. To je bio plač za vremenom Vladimira Monomaha, za onom snagom, jedinstvom, kada se čitava zemlja potčinjavala jedinstvenom centru.

Rusija je u to doba bila aktivni učesnik međunarodnog i javnog života. Sa njenih prozora pogled se otvarao i na Istok i na Zapad, a vrata su bila otvorena za pregovore. O tome svedoči geografija dinastičkih brakova ruskog kneževskog dvora. Na primer, sam Vladimir Monomah je bio oženjen ćerkom engleskog kralja Harolda – Gidom. Njegove ruske tetke su bile kraljice Francuske, Norveške i Mađarske. Njegov stariji sin Mstislav oženio se švedskom kraljicom. Monomahove unuke su se udale za danskog i norveškog kralja i grčkog cara. Vladimir Monomah je bio zakonodavac, ali oni koji tvrde da je u svojoj Pravdi Monomaha sprovodio interese samo bojara, greši, ističe Andrej Saharov.

- To je duboko netačna verzija. On je bio odličan reformator koji se brinuo ne samo za vlast elite. Za vreme Vladimira Monomaha bile su sprovedene reforme koje su dotakle interese pre svega donjih slojeva društva. Njegov čuveni skup zakona Pravda pokazuje brigu o smirenju čitave zemlje.

A njegovo Poučenije bilo bi korisno i današnjim učenicima. Šta znate korisno, ne zaboravljajte, a šta ne znate, učite se... Činite dobro, nemojte da budete lenji ni za šta dobro... – savetovao je potomcima Vladimir Monomah.

Mihail Aristov,