Ruska Crvena armija ponovo dolazi na sever Srbije

Od sutra će ruska Crvena armija i zvanično ponovo da se vrati na sever Srbije, ili još preciznije, u bačko mesto Vrbas, gde je pre 69 godina u pobedonosnom pohodu oslobodila taj grad od fašističkih okupatora.

Tog 21. oktobra 1944. godine Crvenoarmejci su zajedno sa jugoslovenskim partizanima doneli slobodu u Vrbas, a borcima Crvene armije koji su tom prilikom poginuli podignut je spomenik, a datum oslobođenja grada se danas svake godine proslavlja kao Dan opštine Vrbas. Pomenuti spomenik je pre tri godine obnovljen, a prostor oko njega je nakon preuređenja dobio oblik trga. I naposletku, nakon nekoliko godina administrativnih procedura, konačno je doneta odluka da taj trg u Vrbasu ponese naziv – Trg Crvene armije, čime se oslobodioci na simboličan način ponovo vraćaju na sever Srbije.

Peticiju da se baš tako nazove mesni trg, pokrenulo je lokalno Udruženje srbsko-ruskog prijateljstva, a nju je u kratkom vremenu zdušno podržalo više od 3.000 građana Vrbasa, kao i mnoga udruženja i političke partije, poput boračke organizacije, nacionalnih saveta manjina, kulturnih i ekoloških pokreta.

U zahtevu kog su uputili lokalnoj samoupravi, potpisnici peticije su zatražili da se prostor kod raskrsnice na kojoj se nalazi spomenik palim ruskim borcima imenuje u Trg Crvene armije, a u njemu su naveli da je «činjenica da je naš narod postradao od nacizma i fašizma, a takođe je i činjenica da je u borbi protiv tih zala odlučujuću ulogu imala Crvena armija», te istakli da se «taj prostor za sve čestite ljude već i sada tako zove», a u apelu opštinskoj skupštini se kaže da «treba da budemo svi zajedno na tom mestu, da sa najvećim mogućim dostojanstvom i iskrenošću odamo poštu i evociramo uspomenu na one koji su se žrtvovali za sve nas. Potvrdite i formalno da se u Vrbasu ljudi okupljaju na Trgu Crvene armije i spajaju prošlost i sadašnjost. Potvrdite, jer će to ujedno biti i potvrda da imamo budućnost. Smatramo da je civilizacijska i moralna potreba da se odužimo svim palim vojnicima Crvene armije, veteranima i pobednicima, tako što ćemo jedan prostor u našem gradu nazvati po njima. Bez ikakvog ideološkog ili političkog konteksta, konstatujemo da je naziv „Crvena armija“ zbirno ime koje objedinjuje sva obeležja, narode i vrednosti pod kojim su pojedinci izvojevali pobedu i oslobodili Evropu od hitlerovske koalicije 9. maja 1945. godine. Ovaj se datum danas slavi kao Dan Pobede širom Evrope i glavno je polazište svih evropskih vrednosti. Čitav civilizovani svet, oslobođen ideoloških dogmi, priznaje zasluge Crvene armije i žrtvu ruskog i ostalih sovjetskih naroda.

Osim toga, građani koji su pokrenuli ovu inicijativu, dodatno su objasnili da je Vrbas grad koji treba poštovati svoju istoriju i tradiciju, a da je Crvena armija na tom prostoru imala ključni doprinos u antifašističkoj borbi, pa zato ne vide razlog zašto Vrbas ne bi imao trg Crvene armije, s obzirom da taj naziv nema nikakvu političku konotaciju već je deo istorije grada i njegovih stanovnika.

Na taj način, zvaničnim dodeljivanjem naziva «Trg Crvene armije» središtu Vrbasa, jedinice ukrajinskog fronta Crvene armije, pod komandom maršala Tolbuhina, koje su ga oslobodile u jesen 1944. godine, ponovo se svečano i dostojanstveno vraćaju na mesto gde su ginuli boreći se za oslobođenje od okupatora.

Ovo je jedan od retkih slučajeva da se novi trgovi i ulice nazivaju po oslobodiocima iz vremena Drugog svetskog rata, budući da je u proteklim godinama tendencija bila sasvim drugačija, pa su se pojedinim ulicama i bulevarima, kao na primer u Beogradu, oduzimala njihova slavna imena, pod izgovorom ideološke neprimerenosti.

Međutim, sutrašnja svečana ceremonija imenovanja Trga Crvene armije u Vrbasu, na inicijativu više hiljada tamošnjih stanovnika, pokazuje da raspoloženje građana ide u tom pravcu da se borcima za oslobođenje mora ukazati dužna pažnja, a sećanje na njih negovati bez upliva politike i ideoloških predubeđenja, zato što su njihove zasluge dovoljne velike da moraju biti trajno upamćene, barem na ovako simboličan način.

Ratko Paić,