Sevastopolj: grad ratne slave

Parada orkestara, parovi koji igraju valcer na bulevarima, festial padobranstva i vatromet... U Sevastopolju se 14. juna obeležila 230. godišnjica osnivanja grada. Finalni akord praznika je grandiozni koncert koji će biti održan u nedelju. Ma kojoj državi da pripada Sevastopolj, on je bio, jeste i biće grad ruske ratne slave, u to su uvereni njegovi stanovnici i većina istoričara.

Istorija Sevastopolja neraskidivo je vezana za ime njegovog osnivača – Jekaterine Druge. U aprilu 1783. godine ruska carica je izdala Manifest o pridruživanju oduzetog od Turaka Krima Ruskoj imperiji. Bukvalno nekoliko dana kasnije ona je potpisala ukaz o osnivanju Crnomorske flote. 13. maja iste godine u Ahtiarski zaliv koji se nalazi u jugozapadnom delu poluostrva ušlo je 11 brodova Azovske flotile. Njome je komandovao učesnik Česmenske bitke vice-admiral Fedot Klokačov. Kasnije im se pridružilo 17 borodva Dnjeprovske flotile, postavivši osnovu Crnomorkse flote. Nekoliko meseci kasnije Ahtiarskom naselju dato je ime Sevastopolj, u prevodu sa grčkog – veličanstveni grad. On je postao glavna baza za rusku flotu na Crnom moru, govori istoričar, autor knjige Pridruživanje Krima očima svedoka Natalija Bolotina.

- Ova teritorija je osvajana i izgrađivana snagama čitavog naroda Ruske imperije. Ovde su bili lokalni stnovnici, ovde su se preseljavali iz Centralne Rusije. Ali prvi graditelji Sevastopolja su bili vojnici mornari. Oni su gradili kuće, pravili luku, čuveno Jekaterininsko stepenište. Brodovi Crnomorske flote su bili prvo pravljeni u mestu Potemkina u Belorusiji, odande su u delovima bili spuštani i sklapani. Vrlo veliku pomoć Crnomorskoj floti ukazala je Baltička – odatle su bili poslati mornari i brodovi.

U istoriji grada, kao i čitavog Krima, mnogo je spornih epizoda. 1948. godine Sevastopolj je bio izdvojen kao samostalno administrativno-privredni centar u sastafu RSFSR, a 1954. je ušao u sastav Ukrajinske SSR. Posle raspada Sovjetskog Saveza grad je postao deo Ukrajine, mada ukrajinski ustav mu ostavlja specijalni status. Baziranje ruske flote na teritoriji Ukrajine služi kao povoljna osnova za političke igre rukovodstva u Kijevu. Ipak najvažnije je da je to junačka prošlost Sevastopolja, uveren je doktor istorije, politikolog Viktor Kuvaldin.

- Sevastopolj, ma kojoj državi da pripada, bio je, jeste i biće grad ruske ratne slave. To je jedan od kamenja-temeljaca ruske tovrevine. Sevastoplj je osvojio to pravo i junačkom odbranm grada u vreme Krimskog rata sredinom 19. veka i time što je ponovo sebe pokazao kao heroj u vreme Velikog Otadžbinskog rata. Zato je Sevastoplj za mnoge u Rusiji je samo mesto na karti, već deo onoga što se može nazvati nacionalnim blagom.

Junačka prošlost spaja. Ruski i ukrajinski mornari su u maju proslavili 230. godišnjicu osnivanja Crnomorske flote. Tako će zajedno sa svim stanovnicima Sevstopolja pripadnici Crnomorske flote proslaviti jubilej rodnog grada. Jer bez obzira na sve političke potrese poslednjih decenija, većina Ukrajinaca vidi u Rusiji bratsku ili prijateljsku zemlju.

Andrej Smirnov,