Dvorski hram porodice Romanov: 10 činjenica o Kazanjskoj crkvi

Kazanjska crkva, jedan od simbola Sankt Peterburga, sagrađena je 1811. godine po ugledu na rimsku baziliku Svetog Petra. Podsetimo se pojedinih zanimljivosti vezanih za jedan od najprepoznatljivijih ukrasa seve

1. Hram je sagradio ruski arhitekta Andrej Voronjihin

Car Pavel I je došao na ideju da sagradi Kazanjsku crkvu na mestu starog hrama posvećenog Rođenju Presvete Bogorodice. Imperator je organizovao konkurs za predloge projekata u kome su učestvovali Italijan Pjetro Gonzago, Englez Čarls Kameron i Francuz Žan Fransoa Tomas de Tomon. Car je već bio odobrio Kameronov projekat kada mu je grof Stroganov preporučio da izabere projekat mladog arhitekte Andreja Voronjihina, koji nije učestvovao na konkursu. Imperatoru se taj rad dopao i Voronjihin je imenovan za glavnog arhitektu.

Ilustracija: Lori / Legion-Media

2. Kao inspiracija su poslužili hramovi Rima i Firence

Pavel je hteo da novo zdanje podseća na rimsku baziliku Svetog Petra. Voronjihin je projektovao grandioznu kolonadu koja je imala sličnosti sa projektom italijanskog hrama. Stubovi Kazanjske crkve (ukupno 96) nisu raspoređeni ukrug, nego se šire prema Nevskom prospektu. Svečani ulaz u crkvu je bio na bočnoj severnoj strani hrama. Prema Voronjihinovom planu, kolonada je trebalo da bude postavljena i sa južne strane hrama, ali se kasnije odustalo od te ideje.

Severni ulaz u crkvu je izliven od bronze po ugledu na „rajske dveri“ firentinske krstionice Lorenca Gibertija. Savremenici su kritikovali Voronjihina zbog pozajmljenih ideja i nazivali ga „kopistom“.

Ilustracija: Lori / Legion-Media

3. Zdanje se tretira i kao muzej prirodnog kamena

Crkva se zove još i muzej prirodog kamena. Glavni ukrasni materijal je siga, koji potiče iz nalazišta kod Peterburga. Kamen je ličio na italijanski travertin, od koga je sagrađena bazilika Svetog Petra. Siga se sa svojom šupljikavom teksturom lako obrađivala i korišćena je za oblaganje fasade crkava, za izradu kapitela, frizova, okvira na prozorima i dovratnika na vratima. U unutrašnjem dekoru Voronjihin je koristio karelski mermer, kao i porfir i jaspis iz okolnih nalazišta. Interijer crkve ukrašava 56 stubova od ružičastog granita sa pozlaćenim kapitelima.

Ilustracija: Lori / Legion-Media

4. Interijer su ukrasili vodeći ruski umetnici

I spolja i iznutra Kazanjska crkva je ukrašena skulpturama i bareljefima. Bronzane statue svetitelja izvajali su Stepan Pimenov, Ivan Martos i Vasilij Demut-Malinovski. Zidove crkve su oslikali čuveni slikari među kojima su Karl Brjulov i Vladimir Borovikovski.

5. Crkva je hramovni muzej rata protiv Napoleona 1812.

Crkva je otvorena godinu dana pre rata 1812. Uoči odlaska na front bogosluženju u hramu je prisustvovao Mihail Kutuzov, koji je postavljen za glavnog vojskovođu. Posle rata su ovamo doneti ratni trofeji – zastave i barjaci, ključevi od zauzetih gradova i maršalska palica francuskog vojskovođe Luja Nikole Davua.

Spomenik Barklaju de Toli ispred Kazanjske crkve. Ilustracija: Lori / Legion-Media

6. Bio je hram doma Romanov

Crkva Rođenja Presvete Bogorodice bila je dvorski hram doma Romanov. Ovde je čuvana kopija ikone Presvete Bogorodice Kazanjske, koja je smatrana pokroviteljicom dinastije. Kada je Kazanjska crkva sagrađena, ona je nasledila i ovu svetinju i ulogu dvorskog hrama. U njemu su venčani svi članovi carske porodice, služeni su blagodarni molebni posle neuspešnih atentata na Aleksandra II i proslavljena je 300-godišnjica doma Romanov.

7. Hram je čuvao najvažniju carsku svetinju

Hram je bio osvećen u čast ikone Presvete Bogorodice Kazanjske, jedne od najpoznatijih pravoslavnih svetinja. U hramu se čuva njena kopija za koju se veruje da je čudotvorna. Smatra se da je Petar I lično naredio da se svetinja donese u Peterburg. Pre nego što je podignut Hram Rođenja Presvete Bogorodice ikona je čuvana u kapeli na Petrogradskoj strani.

Ilustracija: Sergej Pjatakov / RIA Novosti

8. Tu je radio dobrotvorni centar

U 19. veku sabor je organizovao nedeljnu školu za odrasle, objavljivao sopstveni list i bio je poznat kao dobrotvorni centar. U Prvom svetskom ratu ovde su prikupljane namirnice i tople stvari za slanje na front. Od novca koji su prikupili parohijani i crkvenih sredstava otvorena je jedna od prvih vojnih bolnica u Rusiji. Ona je bila pod pokroviteljstvom carice Aleksandre Fjodorovne.

9. Crkva je pretvorena u Muzej istorije religije i ateizma

Boljševici su 1929. godine zatvorili hram, a tri godine kasnije su zdanje preneli u nadležnost Akademije nauka. Na kupolu je umesto krsta postavljena pozlaćena kugla sa šiljkom, a predmeti crkvenog obreda su podeljeni muzejima. U zdanju je smešten Muzej istorije religije i ateizma. Njegova ekspozicija je bila posvećena pojavi i razvoju hrišćanstva, islama i istočnih verovanja.

Ilustracija: Karl Bula/ RIA Novosti

10. U SSSR-u su crkvene mošti skrivane na tavanu

Na tavanu Kazanjske crkve gotovo 20 godina su bile sakrivene mošti svetitelja koje su se ranije čuvale u hramu.

Ilustracija: Sergej Kompaničenko / RIA Novosti

Radnici Muzeja istorije religije i ateizma preneli su na tavan mošti svetog blagovernog kneza Aleksandra Nevskog, svetog Zosime i drugih. Tek 1991. godine ove svetinje su vraćene u hram.

Ruska reč