Čuvari pravoslavne vječnosti

Ministarstvo trgovine i turizma RS, do kraja godine, planira održavanje konferencije posvećene prvenstveno razvoju vjerskog turizma, na kojoj bi učestvovali svi oni čije bi zajedničko djelovanje moglo doprinijeti da ovaj turizam postane što korisniji za Srpsku.

Tako bi stari, srpski, pravoslavni manastiri, zadužbine velikana istorije, vjekovima podizani, rušeni, skrnavljeni i obnavljani, pored svoje duhovne vrijednosti, mogli da dobiju još jednu, ekonomsku, i tako po ko zna koji put pomognu svom narodu da živi bolje.

U Turističkoj organizaciji RS kažu da još ne postoji posebna turistička ruta, kojom bi bili obuhvaćeni samo vjerski objekti u RS, što bi se moralo promijeniti. Manastiri se, ističu, posjećuju u okviru posjeta pojedinim regionima ili gradovima Srpske, u slučaju da se nalaze u blizini. Tako nijedna posjeta Hercegovini ne može da se zamisli bez posjete manastirima zahumsko-hercegovačke eparhije, među kojima je najpoznatiji Tvrdoš.

Ova svetinja smještena je kod Trebinja, u samim hercegovačkim stijenama, na desnoj obali rijeke Trebišnjice. Prema jednom narodnom predanju, manastir su osnovali sveti car Konstantin i njegova majka Jelena, prema drugom, manje vjerovatnom, kralj Milutin, a prema trećem, manastir je gradio Herceg Stjepan Vukčić Kosača. Za turiste je, kažu u TORS-u, naročito zanimljivo vino i med, vrhunskog kvaliteta, plod rada manastirskog bratstva.

Pored Tvrdoša, svaka turistička ruta koja obiđe ove krajeve, ne zaobiđe ni manastir Hercegovačka Gračanica, ponos Trebinja, sagrađen po uzoru na imenjakinju na Kosmetu. Magnet je za turiste, prvenstveno zbog moštiju velikog srpskog pjesnika Jovana Dučića, koje u sebi vjerno čuva.

U Hercegovini je i Petropavlov manastir, takođe kod Trebinja, u Petrovu polju, i obavezno se nalazi na spisku želja turista. U njegovoj blizini je Pavlova pećina, u koju je, po predanju, dolazio i sveti apostol Pavle, a za praznik ovog sveca u njoj se vrši večernje bogosluženje. Manastirski konak je funkcionalan, a posebna atrakcija jeste trpezarija za tridesetak osoba.

Kralj Dragutin Nemanjić ostavio je svoju zadužbinu i u Donjem Birču, kod Šekovića, manastir Lovnicu, na izvoru istoimene rijeke. Po predanju, manastir je sazidan na mjestu na kojem je kralj "lov lovio" i koje ga je zadivilo svojom ljepotom. Prema drugim izvorima, crkva je čudesnim preseljenjem sama sebe locirala, što su prvi uočili lovci, i to pokazali neimarima.

I drugi dio Srpske, Krajina, ima čime da se ponosi. Manastir Moštanica jedan je od najstarijih manastira Krajine, koji u sebi čuva kamen i vosak kojim je bio pečaćen Hristov grob, te papuču s moštiju svetog Vasilija Ostroškog. Nalazi se skriven u Kozari, pored rječice sa istim imenom, Moštanice, 12 kilometara istočno od Kozarske Dubice. Prema jednom predanju, manastir je zadužbina Nemanjića, a prema drugom, podignut je 1113. godine, na mjestu pogibije svetog Teodora Tirona. Imao je burnu prošlost - rušen je, pa obnavljan, čak devet puta.

Čuvar tradicionalnih običaja, duhovnosti i kulture naroda Šipova jeste srednjovjekovni manastir Glogovac, poznat po duhovno-kulturnoj manifestaciji Janjski sabor, čijoj obnovi je, 1991. godine, prisustvovao i Njegova svetost patrijarh srpski Pavle, koji je nekoliko puta kasnije boravio u njemu.

Iznad kaskadnih vodopada rječice Krupe i kanjona rijeke Vrbas, svojom duhovnošću privlači zadužbina Stefana Nemanje, manastir Krupa na Vrbasu, na 25. kilometru od Banje Luke, prema Mrkonjić Gradu, a posvećen je svetom Iliji, evidentiran je kao spomenik kulture.

U njegovoj blizini nalazi se crkva brvnara, iz prve polovine 18. vijeka. Crkva posjeduje i jednu rijetkost - jevanđelje štampano u Moskvi 1778. godine.