Dan proboja jasenovačkih logoraša

U Spomen-području Donja Gradina u opštini Kozarska Dubica, danas se obeležava Dan sećanja na proboj jasenovačkih logoraša, koji se dogodio 22. aprila 1945. godine, u spomen na 22. april 1945. godine, kada je samo 127 logoraša, od preostalih 1.075, uspelo da se domogne slobode. 

U logoru je ubijeno oko 500.000 Srba, 80.000 Roma, 32.000 Jevreja i nekoliko desetina hiljada antifašista različitih nacionalnosti.



Najveće stratište tog logora bilo je u Donjoj Gradini.

Ceremonija obeležavanja u Spomen području Donja Gradina počeće polaganjem venaca, nakon čega će biti održan pomen žrtvama i obraćanje zvaničnika.




Za datum obeležavanja uzet je 22. april — dan kada je grupa od 1.075 preostalih logoraša 1945. godine krenula u proboj iz logora Jasenovac, a samo se njih 127 domoglo slobode.

Sistem logora smrti takozvane NDH obuhvatao je oko 80 logora.

Prema procenama koje je na osnovu prvih ekshumacija izvršila državna Komisija FNRJ, a koje je potvrdio i Centar Simon Vizental, u jasenovačkim logorima nestalo je 500.000 Srba, 80.000 Roma, 32.000 Jevreja i nekoliko desetina hiljada antifašista različitih nacionalnosti.

NDH je u jednom nadmašila naciste — bila je jedina država koja je imala posebne logore za decu — Sisak i Jastrebarsko, kroz koje je prošlo 33.000 mališana, a ubijeno blizu 20.000 dece do 14 godina starosti.

Donja Gradina, najveće stratište u sistemu koncentracionih logora Jasenovac, formirana je u avgustu 1941. godine.

Dokumentarni film Lordana Zafranovića o Jasenovcu

Na dan proboja 22. aprila 1945. godine u logoru Jasenovac bila su zatvorena 1.073 logoraša. U proboj je krenulo njih 600, a preživeo je 91 logoraš. Među njima najviše ih je bilo sa područja Gradiške, ali i susednih opština. Preživeli logoraši i danas se jasno sećanju mučenja koja su doživeli u Jasenovačkom logoru.



Jasenovac je bio najveći logor smrti u fašističkoj tvorevini Nezavisnoj Državi Hrvatskoj i čitavoj okupiranoj Jugoslaviji za vreme Drugog svetskog rata. Ono što logor Jasenovac čini simbolom stradanja je neopisivo surov način na koji su logoraši uništavani. Broj žrtava nikad nije tačno utvrđen.