Fale samo logori

Politički analitičar, asistent na Univerzitetu na Floridi Vladimir Božović ocjenjujući trenutni položaj srpskog naroda u Crnoj Gori, kaže da je očigledno na sceni aparthejd. U intevjuu za "Dan" on ističe da je dobro što su se Srbi u Crnoj Gori politički organizovali pod svojim imenom, naglašavajući veliki značaj sticanja prava na državljanstvo Srbije.
~Kako ocjenjujete položaj srpskog naroda u Crnoj Gori?
- Stepen i oblici diskriminacije sa kojom se susreću Srbi u Crnoj Gori su udaljeni od nacističkog istorijskog uzora samo za veličinu nepostojanja logora. Svi ostali karakteristični elementi su prisutni kroz neoborive i zastrašujuće dokaze odsustva Srba iz državnih struktura, o falsifikovanju i zatiranju kulturnih vrijednosti srpskog naroda, upotrebe državnog i paradržavnog represivnog aparata, pokušaja asimilacije, prijetnji, ubistava, montiranih sudskih procesa... Mnogo toga je dokumentovano i u pripremnoj verziji Bijele knjige o stanju ljudskih prava Srba u Crnoj Gori.
~Šta treba da budu prioriteti nacionalne politike?
- Srbi su napravili značajan korak ka efikasnijem ostvarenju nacionalnih interesa. Jasno su se prepoznali pod sopstvenim imenom kao politička grupacija sa ciljem odbrane svoje kulture, istorije, jezika, crkve od nasilnog zatiranja. Prvi značajan rezultat je ostvarenje prava na državljanstvo Srbije. Sve više uzrasta svijest o pogubnom insistiranju na ambivalenciji, od koje ima direktnu političku i materijalnu korist samo nekoliko procenata turbo Crnogoraca koji, da ironija bude veća, uopšte nemaju takvih identitetskih dilema. Za njih su fakti teške nacionalne diskriminacije, školski definisane kao aparthejd, odlično skriveni pod tom maskom dvojnog identiteta.
~Da li su po vama Srbi specifično tretirani?
- Apsolutno, i to na specifično loš način. Konsenzus vladajuće crnogorske koalicije počiva na temeljnoj, tek blago nijansiranoj mržnji prema svim oblicima srpskog nacionalnog identiteta i interesima srpskog naroda u Crnoj Gori. I to je modus vivendi njihovog političkog saveza. U stanju pervertirane i patologizirane političke svijesti, oni su izjednačili jačanje države sa urušavanjem srpskog, tradicionalnog identiteta Crne Gore. Otud protjerivanje srpskog jezika i orkestrirani napadi na Srpsku pravoslavnu crkvu. Oko tih "strateških pitanja" nema razlika u vrhu crnogorskog režima. Pitanje je gdje su materijalne, moralne i vremenske granice održivosti ove kvazipolitičke elite. Možda je sad pravi trenutak postavljanja takvog pitanja, jer se odgovorima treba pripremiti za proces i posljedice mogućeg skorog raspleta.
~Znači li taj rasplet promjenu vlasti ?
- Mislim na znake moguće prekompozicije veza među političkim subjektima, koje na kraju dovode i do promjene vlasti. U albanskom korpusu su jasno ispoljene razlike u odabiru puta za ostvarenje nacionalnih projekata. Ferhat Dinoša je pobornik strategije kratkoročnog odlaganja "albanskog pitanja" u zamjenu za obećanje dugoročne institucionalne represije nad Srbima u Crnoj Gori. On se rukovodi pretpostavkom da je jezgro čistog i djelotvornog patriotizma upravo u srpskoj nacionalnoj zajednici. Stoga, misli da će se njenim slabljenjem otvoriti mogućnosti realizacije svojih ciljeva, među kojima je i otcjepljenje teritorija sa većinskim albanskim stanovništvom. Mehmet Bardhi i Albanska alternativa shvataju da političkim obličjem današnje Crne Gore nijesu zadovoljni ni Albanci ni Srbi i tome daju razuman politički tretman. To je, za početak, nov kvalitet koji može imati dalekosežne posljedice.

Zemlja bez budućnosti

~U slučaju promjene vlasti, kako vidite budućnost Crne Gore?
- Crna Gora kao zajednica ni kao država nema budućnost, pogotovo ne na temeljima na kojima je pokušava postaviti SDP-DPS režim. Ona je nepovratno izgubila kredibilitet kod značajne većine pravoslavnog stanovništva, dok ga kod nacionalnih manjina nije nikad ni imala, izuzev u tranzicionom periodu kad su se priključili raznorodnoj koaliciji sa antisrpstvom kao zajedničkim imeniteljem. Zastrašujući patriotski deficit ubrzava unutrašnje raslojavanje i dezintegracione procese. Uočljive razlike u akcentu, običajima, istoriji, kulturi pa i dominantnom političkom opredjeljenju među regijama u Crnoj Gori su katalizator postojećih i budućih divergencija. To će dobiti jasniji izraz kada zamukne primitivni koalicioni huk koji priželjkuje Srbe na vrbe.