Savlađivanje: RPC i sovjetska vlast u dokumentima i artefaktima

Ekspozicija, posvećena proganjanju Crkve u doba sovjetske vlasti, otkrivena je danas u Državnom centralnom muzeju savremene istorije. Mesto održavanja izložbe «Savlađivanje: RPC i sovjetska vlast» je simbolično. U sovjetsko doba tu je bio Muzej Revolucije.

Više od hiljadu dokumentarnih svedočanstava, mnoga od kojih su jedinstvena, predstavljeno je na izložbi, kou je organizovao Pravoslavni Sveto-Tihonovski humanitarni univerzitet. Naša je dužnost bila da ispričamo o proganjanju Crkve i o tome, kako je Crkva patila i borila se za veru, - rekao je u intervjuu Glasu Rusije kurator ekspozicije đakon Pavel Jermilov.

- Ove se godine navršava 75 godina događaja, koji su ušli u domaću istoriju kao veliki teror. To je bila 1937. godina, veoma značajna za RPC, jer je te godine bila mučena i pogubljena većina sveštenika, velikih ruskih svetitelja. Ovom izložbom odajemo poštu njima, kao i mnogim nevino ubijenim tih strašnih godina ljudima.

Svi su eksponati smešteni u 6 manjih sala hronološkim redom. Na ulazu može da se vidi ogromni plakat sa slovima, ispisanim u boji krvi – 1918. godina: streljanje carske porodice. Ta godina i taj tragični događaj su ustvari početak proganjanja RPC. Za svaku salu je odabrana ključna reč, koja ukratko karakterizuje taj period, - nastavlja otac Pavel.

- Naša ekspozicija obuhvata reči «život», koja je povezana s periodom razvoja crkveno-državnih odnosa pre revolucionarnih događaja iz 1917. godine. Dalje slede reči «istina», «vera», «podvig». To su ključni momenti, koji su, prema našem mišlenju, osnovne vrednosti, preko kojih treba sagledati crkvenu istoriju 20. veka. To je borba za istinu, požrtvovanost, vera, koja je bila ismejavana u to doba, a podvig je ključna reč čitave ekspozicije, jer je reč o podvigu običnih ljudi, koji su prošli kroz strašnu epohu totalitarnog režima u vreme proganjanja vere i Crkve.

U formiranju izložbe je učestvovalo više od 30 muzeja, državnih i nevladinih organizacija, kao i privatnih lica. Veliku pomoć je pružila arhiva FSB, koja je pružila jedinstvene, ranije neobjavljene dokumente, - nastavlja kurator ekspozicije.

- To su kompleti novina, koje su izlazile u sovjetsko doba i u periodu Velikog Otadžbinskog rata na teritorijama, okupiranim od strane Nemaca. Karakteristično je da u tim novinama pored teme religije, koja je bila stalno prisutna, ismejavala se politika sovjetske vlasti, pre svega Staljina, prema Pravoslavnoj Crkvi. Poznato je da se odnos vlade naše zemlje prema Crkvi u vreme rata promenio od negativnog na neutralno-pozitivan. To su veoma interesantni materijaliэ. koje još nisu istražili naši naučnici, a koji su takođe predstavljeni na izložbi.

Lutka pop, koja se koristila u pozorišnim antireligioznim predstavama 1920-h godina prošlog veka, svojevrsni ikonostas od fotografija sveštenika, koje su ubili boljševici, postradale, ali čudesno očuvane ikone… Poslednja sala se zove Nada. Ona datira iz 1988.-2000-h godina. Nalazimo se na početku našeg preporoda posle epohe proganjanja, - rekao je jedan od posetilaca izložbe, profesor misionarskog fakulteta Pravoslavnog Sveto-Tihonovskog humanitarnog univerziteta Andrej Jefimov.