Krimska antika

Među znamenitostima ruskog Krima prvenstvo drže gradovi spomenici antičkog doba. Po arheološkoj karti poluostrva može detaljno da se proučava grčko-rimska starina, koja je postala izvor evropske civilizacije.

Među najpoznatijim adresama je prestonica Bosforske države Pantikapej, sada je to Kerč, kao i rimska tvrđava Harkas u blizini današnje Jalte. Ali najznačajnija adresa je gradište Hersones Tavrijski na teritoriji savremenog Sevastopolja.

Od 6. veka do 1. veka pre naše ere na Krimu se aktivno uvećavao broj grčkih naselja. Bilo ih je na stotine, o čemu danas svedoče ruševine antičkih gradova i na zemlji, i ispod zemlje. I čak pod vodom, kao drevna Akra koja je potonula u Crno more u 4. veku pre naše ere i arheolozi su je otkrili tek 80-ih godina. Hersones je imao više sreće, govori saradnik Hersoneskog arheološkog nacionalnog parka Olga Grabar:

- Hersones nije bio glavni. On je bio osnovan u epohu Velike grčke kolonizacije, kao i drugi, ali u vreme svog procvata, približno srednom 4, početkom 3. veka pre naše ere, on je zaista bio veličanstven. Bio je jedini koji je ostao za vreme varvarske najezde i nastavio da postoji u sastavu Vizantijske imperije. Istorija antičkog Hersonesa se polako pretvorila u još jednu hiljadugodišnju istoriju. I u tome je njegova osobenost.

Hersones je postojao u okruženju Skita, varvara, kako su ih određivali Grci. Skoro neprekidni ratovi sa Skitima bili su tako iznurujući, da je u određenom trenutku svoje istorije grad počeo da traži zaštitu od Rimske imperije. Evo zašto hersoneski grčki spomenici imaju i rimski trag. Ovde je niz godina stajao rimski garnizon. Od rimskog doba u Hersonesu se odlično sačuvala kaldrma u glavnoj ulici grada, temelji pojedinih građevina, ciserne za soljenje ribe. Rimskim se naziva period počev od druge polovine 1. veka pre naše ere. Do tada Hersones je odavno postojao kao uspešni grad-država, govori Olga Grabar.

- Istorija i kultura antičkog Hersonesa vrlo upečatljiva je potvrda ogromnom stvaralačkog potencijala koji je postojao u grčkom polisu, tačnije gradu-državi. Građani Hersonesa su uspeli da pretvore stenovitu, skoro bezvodnu teritoriju u jedan od naprednih krajeva sveta. Oni su blistavo rešili problem bezbednosti, stvorivši jedan od najboljih odbrambenih sistema svog vremena.

Od drevnog Hersonesa do danas su se sačuvali jedinstveni spomenici. To je na primer živopisni portret mladića naslikan u tehnici enkaustike, tačnije kada je vezivna supstanca za boje vosak. Takođe tu su veličanstveni mozaici od morskog šljunka, premeti od stakla, olikane posude. Među raritetima su epigrafski spomenici, tačnije državni ukazi uklesani u kamnu, najčešće mermeru. A uz to, tu je i mermerni oltar posvećen boginji Nemizidi, pokroviteljici gladijatora i glumaca. Kao arhitektonski spomenik Hersones je slojevit, jer grad je postojao dve hiljade godina.

Hersones Tavrijski arheolozi brižljivo raskopavaju već skoro dva veka, mada drevni grad koji je zauzimao površinu od 40 hiljada hektara, istražen je samo na trećinu. I ova krimska zemlja još uvek čuva mnogo zagonetki.

Olga Bugrova,