Drevni hrišćanski hram u Sočiju

Učesnici arheološke ekspedicije koja radi u zoni izgradnje objekata Olimpijade Soči-2014 našli su 12 starih spomenika, među njima hrišćanski  hram iz 8. -  10. veka. Nađeni su temelji, ostaci zidova – dakle, arhitektonske konstrukcije, koje bi mogle  da sastave muzejsku ekspoziciju. Pretpostavlja se  da će novi muzej na otvorenom prostoru postati jedna  od glavnih znamenitosti olimpijskog Sočija.

Stari hrišćanski hram je izuzetan po svom naučnom i kulturno-prosvetnom značaju. Kako je  poznato, Rusija je usvojila hrišćanstvo 988. godine, dakle, krajem 10. veka, zato starije građevine religiozne namene mogu  da dopune istoriju novim činjenicama. Između ostalog,  abhaski arheolozi su prvi još 1970-ih godina 20. veka pretpostavili da se na teritoriji Imeretinske  nizije nalazi drevni hram. Dopisni član Akademije nauka Ukrajine, zamenik direktora Instituta Arheologije Gleb Ivakin smatra da su svi objekti crkvene arhitekture iz tog doba, odnosno, pre zvaničnog  usvajanja hrišćanstva u Rusiji, veoma važni za nas. Verovatno je to kavkaska grana vizantijske arhitekture. Dalji njen razvoj se nešto razlikovao od tradicija osnovne teritorije Rusije,  nešto slično je moglo da bude na Krimu, Bilo bi veoma zanimljivo uporediti  razvoj arhitektonske misli. Takvi objekti uvek nailaze na interesovanje u i naučnoj sredini, i kod šire javnosti. Crkve iz još ranijeg doba postoje u Jermeniji, u Gruziji, na teritoriji Abhazije… Zato  proučavanje toga, odakle su došli graditelji, kakva je bila tehnika,  da li je crkva bila živopisana, imala mozaike ili nešto drugo – sve to mnogo interesuje naučnike. Zato je poželjno da se hram ne samo proučava već i muzejeficira.

Vrste muzejefikacije su različite. Glavno je da ne strada sam spomenik, jer često pri novoj izgradnji stradaju mali ostaci, koji su sačuvani, te se jedinstvene građevine pretvaraju u preuređene nove. Takvih objekata nema mnogo. Između ostalog, savremeni građevinci mogu da nauče nešto od starijh majstora. Nartimer, tehnologije, građevinski materijal, proračun konstrukcija, naročito u trusnom području, kao što su Kavkaz i Krim. Arhitekta 21. veka je uvek svestan tesne veze između njega i iskustva iz daleke prošlosti. Što se tiče nedavno otkrivenog hrama, njegovo pretvaranje u  muzejski objekat u okviru Olimpijskog sela još jednom svedoči o brižljivom odnosu prema kulturnoj baštini i, razume se, arhitektonskom iskustvu.