Reforma u socijanoj sferi – neminovnost

Bez obzira kakva bila sudbina novog  ugovora sa Međunarodnim monetarnim fondom neminovnost je da se Republika Srbska suoči sa strukturalnim reformama.

            Naravno da bi bilo bolje da se to ne obavlja pod pritiskom  međunarodnih asocijacija, posebno ne u aranžmanu koji je finansijski uslovljeni.

            Ali, ta je prilika nepovratno upropaštena  onog renutka kada je odlučeno da se sredstva od privatizacije  netragom raskrčme u bezdanu zvanom „socijalno- razvojni program“, kako je arčenje tog novca krstila vlast kontinuiteta (SNSD).

            Krajnji rezultat je, kao što se svakodnevno vidi i osjeti, da razvoja nije ni bilo kao ni popuštanja ventila  socijalne prenapregnutosti.                   

            Devastrirana privreda  sa lošom strukturom u sadašnjem stanju i kriznim okolnostima ne može ni približno izdržati  teret  koji joj je natovaren mjerama Vlade RS.

            Ilustracija stanja u vanbudžetskim fondovima  uvjerljivo ilustruje  dubinu problema u kojima se nalazi RS.

            Struktura društvenog poremećaja  ogleda se i u strukturi  osiguranika  koja je krajnje nepovoljna.

            Penzioneri i nezaposlena lica u ukupnom broju osiguranika učestvuju sa  čak 57 %, a zaposleni sa svega 36 %.

            Nivo izrazito niskih zarada učinio je da je  prosječan mjesečni doprinos po zaposlenom osiguraniku u 2011. godini  iznosio 169 KM , a za sve ostale kategorije oko 14 KM po osiguraniku mjesečno, odnosno, za penzionere 6,4 KM.

             Struktura socijalnih davanja kao i ukupna socijala politika i u RS i u FBiH našla se na udaru kritike Svjetske banke ali i OEBS-a  uz generalnu ocjenu da je sadašnji socijalni sektor na pragu urušavanja i pred neminovnošću generalnih reformi.

             Analiza Svjetske banke pokazala je istu dijagnozu i žarište na koje je ukazao i MMF – socijala mnogo košta ali zato nedovoljno daje.

             OEBS-ova percepcija uočila je duboku amplitudu neopravdanih razlika između pojednih kategoruja korisnika socijalnih prava koja, po njima, nema utemeljenje u načelu opšte ravnopravnosti građana, a Svjetska banka dodaje, ni u ekonomskoj snazi  privrede.

              U fokusu kritike sa sve tri strane ali iz različitih vizura su prava boračkih kategorija  i njihov znatno viši status u pogledu prava u odnosu na druge populacione slojeve.

               Uz tu argumentaciju, ali ne bez čuđenja,  ukazuje se na iznimno veliki broj onih koji su obuhvaćeni raznim vrstama socijalnih benefita po osnovu učešća u ratu, pri čemu se preiumućstvo  Federacije  u ovom kontekstu, daje sa  negativnim predznakom.

               Poenta je jedinstvena i svodi se na usklađivanje socijalnih prava sa fiskalnim okvirom ali kreiranim na realnim parametrima ekonomske snage i mnogo većim senzibilitetom  u odnosu na ukupnu populaciju u aspektu socijalnih potreba.

               Strukturalna reforma u ovoj oblasti  biće prva u redu kada se nađe vlast koja će se suočiti sa realnim parametrima pa i po cijenu populističkog animoziteta.

                Oni koji se na prizeman i, u krajnjem ishodu,  fatalan način dodvoravaju  građanima  nisu ljubitelji bolnih reformi pa i o cijenu da, zadužujući iste te građane, krpe budžete novim zaduženjima.