Izložba će ispričati priču o nastanku Kijevske Rusije

Nastanak Kijevske Rusije tema je jedinstvene izložbe u Istorijskom muzeju Moskve, koja će biti otvorena do 28. februara 2013. godine. Izložba se zove „Mač i zlatnik“. Mač je bio znak ratnika u ranom Srednjem veku, dok je zlatnik bio prvi kovani novac Kijevske Rusije. Zlatnik je postao de fakto deklaracija državnog suvereniteta Rusije, koja je već u X veku bila jedna od moćnih hrišćanskih država. Ruska državnost počinje 862. godine, kada je varjaški vođa Rjurik pozvan da bude knez u Novgorodu.

Prvo što će posetioci videti pošto uđu u izložbeni prostor jeste jedinstvena haljina od kineske svile koja je bila vlasništvo slovenske plemkinje iz X veka. Haljina je ukrašena zagonetnim ornamentom: grifon koji je prikazan u sedećem položaju drži za nogu zmaja. Nijedan muzej sveta ne poseduje predmet odeće koji je toliko star! Haljina je sačuvana samo zbog toga što ga je vlasnica čuvala u kovčežiću od brezove kore, koja ne trune i koja ima antiseptička svojstva. Pored haljine u kovčežiću je bila još jedna, lanena, haljina, čipka od lanenog konopca i platno od vune. Tu su izloženi i predmeti za pokućstvo ukrašeni složenim ornamentima i bogato dekorisano oružje.

Posebnu pažnju privlači Jevanđelje koje je pronađeno pre sto godina u potkrovlju jednog manastira. Ta velika knjiga, preteška da bi je mogla podići jedna osoba, nije samo čudo kaligrafije. Njen drveni povez presvučen kožom dekorisan je krupnim dragim kamenjem i medaljonima od emajla koji prikazuju svece. Do Jevanđelja je predmet od ništa manje istoriske vrednosti, jedna mala ikona na brezovoj kori. Po svemu sudeći u pitanju je lična ikona jednog od starih stanovnika Novgoroda, gde su u HI veku stanovnici mahom bili kršteni i, što je isto toliko bitno, pismeni. To je potvrđeno arheološkim istraživanjima u Novgorodu. Pronađene su hiljade pisama na brezovoj kori: poslovnih, ljubavnih, pa čak i đačkih vežbi. Na brezovoj kori su pisali i strani trgovci, na primer oni sa Gotlanda, koji su u srednjovekovnom Novgorodu imali svoj trgovački dom (Gotska gården). Jedno pismo, pisano runskim slovima, a nastalo u HP veku, izloženo je u okviru „Mača i zlatnika“.

Kustos izložbe Veronika Murašova ispričala nam je o ulozi Skandinavaca u Kijevskoj Rusiji:

- Za razliku od Zapadne Evrope, gde su Skandinavci izazivali užas zbog svojih napada u IX-X veku, u Rusiji su odigrali sasvim pozitivnu ulogu. Prvo, poznato je da je Rjurik pozvan da bude knez u Novgorodu. On je osnovao dinastiju knezova koja je vladala do XVI veka. Drugo, Skandinavci su odigrali bitnu ulogu u korišćenju rečnih trgovačkih puteva jer, kao što je poznato, bili su odlični veslači. Oni su inicirali daleka putovanja rekama na Istok, u kojima je ubrzo počelo da učestvuje i lokalno, slovensko stanovništvo.

Činjenicu da su Skandinavci bili prisutni u Kijevskoj Rusiji potvrđuju i arheološki nalazi u gradovima i grobnicama. Na primer na izložbi u Istorijskom muzeju je izložen skandinavski ženski nakit. Jedan od najuzbudljivijih predmeta je metalni deo konjske uzde, koji je potpuno istovetan sa uzdom iz jedne kraljevske grobnice u Norveškoj.