Ruski vojskovođa i svetac se vratio u Crnu Goru

Zvanično najznačajnija ličnost u celokupnoj ruskoj istoriji - vojskovođa, knez i svetac Aleksandar Nevski, koji je to zvanje dobio nakon sveobuhvatnog glasanja u kome su učestvovali milioni ruskih građana, kao i brojni istoričari i političari, svečano se vraća u Crnu Goru.

Naime, na poznatom ostrvu Sveti Stefan kod Budve, nakon mnogo problema i prave borbe meštana sa vlašću, obnovljena je crkva koja nosi njegovo ime, a najviše od svega je zanimljiva teška istorija njenih naizmeničnih obnova i rušenja.

Izgrađena u 15. veku, istovremeno kad i prve kuće na ostrvu, ta crkva je svečano obnovljena 1937. godine, da bi posle Drugog svetskog rata, po svedočenju najstarijih meštana, ona bila brutalno porušena, odnosno zazidana u kockarnicu i veliku terasu prilikom pretvaranja Svetog Stefana u hotelski grad, pri čemu nisu uvaženi zahtevi da se ona sačuva.

A zatim, pre dve i po godine, kada su prilikom građevinskih radova otkriveni njeni temelji, tamošnji stanovnici, starosedeoci iz Paštrovića, odlučili su samoinicijativno da ponovo izgrade svoju crkvu, pri čemu su naišli na veliki otpor vlasti, s obzirom da je u jednom trenutku čak pedeset crnogorskih specijalaca obezbeđivalo rušenje novoizgrađenih zidova i obuzdavalo gnevne meštane koji su želeli obnovu hrama.

Pa ipak, i pored svih problema, hram Svetog Aleksandra Nevskog je nedavno u potpunosti obnovljen, iako je ispočetka građen kao Skadar na Bojani, za koji se u narodnoj pesmi kaže: «Što majstori za dan ga sagrade, to sve vila za noć obaljuje», s tim što ga nisu razgrađivale vile, nego rušile građevinske inspekcije.

Stoga, posle mnogo godina i decenija, Sveti blagovjerni knjaz Aleksandar Nevski, ponovo se vraća u turistički grad-ostrvo Sveti Stefan kao pokrovitelj najstarije tamošnje crkve. Ali ko je zapravo bila ta istorijska ličnost i potonji svetac Ruske pravoslavne crkve, koji se poštuje i u Srbskoj pravoslavnoj crkvi?

Podsetimo, ovaj savremenik Svetog Save je bio veliki ruski knez, a proslavio se u pobedi na reci Nevi nad krstašima koje je papa Grgur IX poslao u osvajački pohod na ruske zemlje. Takođe, Aleksandar Nevski se uspešno suprotstavio i nemačkoj najezdi na ruske gradove, pobedivši ih na Čudskom jezeru, posle čega je zagospodario južnom Rusijom i Kijevom, a bio je poznat i kao veliki zaštitnik pravoslavne vere.

Inače, kada je 2008. godine u Rusiji održano veliko glasanje, koje je organizovao glavni državni tv-kanal zajedno sa institutom ruske istorije pri Ruskoj akademiji nauka, građani su preko interneta mogli da se opredele ko je po njihovom mišljenju bio najveća ličnost u celoj ruskoj istoriji. Na kraju pomenutog glasanja, za najznačajnijeg čoveka u nacionalnoj istoriji, proglašen je upravo Aleksandar Nevski, koji je dobio više od dva miliona glasova, a iza njega su ostale takve veličine, kao što su Puškin, Dostojevski, Petar Veliki, Lenjin, i sve druge važne istorijske ličnosti.

A s obzirom da je Aleksandra Nevskog pravoslavna crkva kanonizovala kao sveca, i da se za njegove mošti vezuju mnoga čuda, nije preterano reći da i uspešna obnova crkve koja nosi njegovo ime, na ostrvu Sveti Stefan u Crnoj Gori, takođe predstavlja malo čudo ako se ima u vidu koliko je napora i vremena bilo potrebno da se ona obnovi i ponovo zaživi.

Ratko Paić,