Nemačke specijalne službe su već sto godina u Avganistanu

Kad je u proleće 2013. godine rukovodstvo SRN izjavilo da će na još dve godine ostaviti svoj vojni kontingent na severu Avganistana posle izvođenja vojske, postalo je jasno – nemačke specijalne službe su ovde stvorile efikasan sistem koji je u stanju da minimum osigura bezbednost i vojnih lica i civilnih sugrađana. To ne iznenađuje. Nemačka obaveštajna služba je počela da radi u ovoj zemlji 1915. godine.

Tada je u Kabul stigla „misija Nidermajera-Hentinga“ (Niedermayer-Hentig) s ciljem da nagovori avganistanskog kralja da započne rat protiv Britanske imperije. Zvanično objavljeni „neuspeh“ misije je danas pod velikim znakom pitanja. Kralj je bio ubijen 1919. godine u zaveri „germanofilske“ grupe avganistankih velmoža, a ubrzo je počeo i treći anglo-avganistanski rat.

Uoči Drugog svetskog rata Nemačka je modernizovala avganistansku vojsku, a nemačka policija je obnovila sistem tajnih službi i policije. Plašeći se ustanka plemena Britanija ni u Prvom, ni u Drugom svetskom ratu nije rizikovala da povuče borbene jedinice s avganistanske granice i na stotine hiljada vojnika iz Britanske Indije nisu dospeli na evropske frontove.

Početkom 50-ih godina u Avganistanu je počela s radom rezidentura službe za spoljašnje obaveštavanje BND. U decembru 1954. godine uspostavljeni su diplomatski odnosi između SRN i Avganistana i nemački savetnici su obučavali kadrove policije i specijalnih službi sve do 1979. godine. Posle smene režima u Nemačkoj važni informatori BND su postali bivši šef policije Kabula i ministar trgovine, a bivši šef avganistanske specijalne službe je radio u BND pod pseudonimom „Francis“. Zapadna štampa je 1979. godine pisala da obaveštajna služba nije „provalila“ sovjetski ulazak u Avganistan. U stvari, rukovodstvo nemačke obaveštajne službe je jednostavno ignorisalo upozorenja svojih analitičara. Početkom 1980-ih kolege su preduhitrile BND u uspostavljanju kontakata s najuticajnijim liderima „mudžahedina“. BND su ostale samo raštrkane maoističke grupacije. Međutim, davnašnje veze između BND i pakistanske obaveštajne službe ISI omogućile su joj da otvori ispostave obaveštajne službe u Islambadu, Karačiju i Pešavaru. Po nekim podacima, policijske specijalne službe GSG 9 (Grenzschutzgruppe 9) su spremale borce kod Pešavara, a u Bavariji su obučavali stručnjake za uništavanje tenkova.

Nakon svrgavanja režima talibana preko polovine političara koji su se okupili u Petersbegu kako bi osnovali novu vladu Avganistana, bilo je u kontaktu s BND. Tada je u BND prešlo oko 300 specijalista iz bundesvera, a nemački obaveštajci u Avganistanu su počeli da rade pod „firmom“ NPO. Danas u Avganisanu rade BND, vojna obaveštajna služba ANBw i vojna obaveštajna služba MAD. Zajedno sa saveznicima oni su u Avganistanu osnovali nekoliko grupa obaveštajne službe agenata (HUMINT). Uspostavljeni su bliski poslovni odnosi s avganistanskom specijalnom službom – Nacionalnom upravom za bezbednost. Nemačka za nju i policiju priprema kadrove i isporučuje im specijalnu opremu. Koncepcija saradnje je da se obuče avganistanske kolege usmerene na obaveštavanje tako da ostanu „u stroju“ u slučaju bilo kakve promene režima u zemlji. Od kraja 2001. godine nemačka vojna specijalna služba KSK (Kommando Specialkrafte) je zajedno s avganistanskim operativcima uspešno prenosila podatke agenata vojne obaveštajne službe i ispostava BND u Kabulu, Kunduzu i Fajzbadu, likvidirajući i hvatajući na desetine poljskih komandira i uništavajući velike magacine s oružjem na severu Avganistana.

Kao i većina kolega, nemačka obaveštajna služba ispipava kontakte i s rukovodstvom talibana. Tako je 2005. godine u Cirihu rukovodstvo BND vodila nezvanične pregovore s izvesnim predstavniciam rukovodstva talibana u vezi raskidom njihovih odnosa s „Al Kaidom“.

U poslednjih deset godina vojni aspekat i metode učestvovanja Nemačke u IFOR su stalno podvrgavani kritici, kako u zemlji, tako i u međunarodnoj stručnoj sredini. Sad, kad nema napretka u agresivnim koncepcijama njenih saveznika koje se stalno menjaju, a vezane su za jačanje pozicija u Avganistanu nakon izvođenja vojske, rezultati metodičnog rada nemačkih specijalnih službi očigledno pokazuju – mogu se obaviti samo ostvarivi zadaci. Naročito u Avganistanu.

Vadim Fersovič,