Ruski astronomi izradili kartu zvezdanog neba

Astronomi sa Moskovskog državnog univerziteta „Lomonosov“ (MGU) napravili su najdetaljniji astronomski katalog koji sadrži podatke o oko 800 hiljada galaksija.

U katalogu koji su sačinili naučnici sa MGU nalazi se svaka do sada otkrivena galaksija. Neke od njih udaljene su čak 30 milijardi svetlosnih godina od naše planete.

Katalog sadrži detalje o 800 hiljada galaksija, kao što su informacije o njihovom sastavu ili jačini elektromagnetnog zračenja – od ultraljubičastog do infracrvenog. Prema autorima kataloga, projekat je uspešno realizovan zahvaljujući tehnologiji koja omogućava obradu i analizu ogromne količine podataka (big data).

Javnosti je predstavljen rad pod nazivom „Referentni katalog galaktičkih spektralnih distribucija energije“. Analiza emisionih linija i njihovih oblika izložena u ovom radu je najdetaljnija i najpreciznija do sada, kažu naučnici.

U ovom trenutku, najviše informacija je objavljeno o galaksijama u našoj neposrednoj blizini (u kosmičkim razmerama), odnosno o onima kod kojih crveni pomak ima vrednost manju ili jednaku 0,3 (crveni pomak je porast talasne dužine elektromagnetnog zračenja prilikom udaljavanja objekta od posmatrača). U radu ima manje informacija o ranom dobu svemira. Međutim, astronomi planiraju da u katalog uskoro uvrste podatke za još 300-400 galaksija.

Ilustracija: „Ruža“, galaksije UGC 1810 i UGC 1813 / NASA, ESA
Disk galaksije UGC 1810 u sazvežđu Andromeda primetno je deformisan od strane gravitacione sile koja potiče od obližnje galaksije u obliku ruže, poznate kao UGC 1813. Grupacija toplih, svetlih mladih zvezda na vrhu formacije podseća na ogrlicu od plavih dijamanata.

Ilustracija: vrtložna galaksija M51 / Martin Pug/NASA
U neposrednoj blizini galaksije M51 nalazi se galaksija NGC 5195. Čini se da kraci spirale glavne galaksije uvlače materiju ka sebi, pretvarajući pratioca u zamagljenu formaciju, što sve odaje utisak vrtloga.

Ilustracija: Andromeda, M31 / Lorenco Komoli/NASA
Ova velika galaksija jedna je od najbližih Zemlji i vidi se golim okom. Naučnici veruju da će se za nekoliko milijardi godina sudariti sa Mlečnim putem i „progutati“ ga.

Ilustracija: galaksija „Točak“ / ESA, NASA, „Habl“
Smatra se da je pre oko 200 miliona godina ova galaksija doživela čeoni sudar sa drugom galaksijom, pri čemu je nastao snažan udarni talas. Kao posledica, pojavile su se formacije zvezda oko centralnog dela.

Ilustracija: M64 / Majkl Miler, Džimi Voker / NASA
U strukturi ove galaksije mogu da se uoče oblaci zvezdane prašine oko jezgra galaksije.

Ilustracija: Prstenasta galaksija Hogov objekt / NASA/Laboratorija za mlazni pogon Univerziteta Kaltek
Hogov objekt je prva otkrivena prstenasta galaksija. Ne postoji saglasnost oko načina na koji nastaju ovakvi objekti. Prema jednoj hipotezi, formiraju se prilikom prolaska jedne galaksija kroz disk druge.

Ilustracija: M82 / NASA, ESA
Galaksija M82 nalazi se blizu našeg Mlečnog puta i takođe ima spiralni oblik.

Ilustracija: galaksija „Sombrero“ (M104 ili NGC 4594) / Đovani Paljoli/NASA
Galaksija je dobila ovakvo ime jer taman oblak zvezdane prašine u njenom sastavu podseća na čuveni meksički šešir širokog oboda.

Ilustracija: galaksija NGC 3370 / NASA, ESA
Krajem 1994. godine u ovoj galaksiji jedna zvezda eksplodirala je takvom silinom da je u trenutku zasenila milijarde drugih nebeskih tela. Svetlost eksplozije stigla je i do Zemlje.

Autor: Anastasija Karagodina,Dijana Petrenko