Istorija se ponavlja: pre 12 godina bombardovana je SR Jugoslavija

Ovih dana se navršava 12 godina od jednog strašnog događaja. Bez  dozvole OUN, na Jugoslaviju (Srbiju i Crnu Goru) napao je NATO tako, što je bombardovao 78 dana. A pre toga, kao danas u Libiji, zatvoren je vazdušni prostor iznad nje, kako ne bi došlo do otpora srpske avijacije i kako bi bilo moguće nekažnjeno vršiti bombardovanje. Taj je postupak nemoguće opravdati!

Sva svetska sredstva masovnog informisanja su 1998. i 1999. pisali o tome, da je NATO, kao predstavnik međunarodnih organizacija, bio prinuđen da se umeša u događaje u Jugoslaviji, obzirom da se na Kosovu krše prava Albanaca, jer vlasti Jugoslavije vrše etničko čišćenje i ubijaju miran narod.

Kako bi obrazložila mešanje u konflikt sa Kosovom, a u stvari kako bi izvršila zadatke, date organizaciji NATO, zapadna propaganda je koristila tri argumenta:

1. Albanci na Kosovu nemaju autonomiju

Taj argument ne može ni na koji način da se obrazloži, jer je Autonomna pokrajina Kosovo i Metohija oduvek imala autonomiju, još od 1946 godine. I 1990. god., kada je Srbija izmenila Ustav – Kosovo je sačuvalo široku autonomiju, istina, malo okrnjenu, jer Ustav nije dozvolio Pokrajini da bude samostalna u vođenju spoljne politike.

2. Ugnjetavanje albanskog naroda i vršenje etničkog čišćenja, koje je nadgledala vlada

Etničko čišćenje albanskog stanovništva nije postojalo. Albansko stanovništvo se u poslednjih 30 godina u Pokrajini stalno povećavalo, te je prema podacima Statističke uprave Jugoslavije, 1998. činilo 66% ukupnog stanovništva Pokrajine, tj. u brojkama - 917.000 ljudi. Sami Albanci su smatrali da ih je u Pokrajini oko 2.000.000. Od 1981. godine je, suprotno, od strane Albanaca vršeno iseljavanje Srba iz Pokrajine. Tako je početkom 90-ih broj Srba spao na 9%. U toj maloj pokrajini odavno su živeli i muslimani – 72.000, Turci – 21.000 i Romi - 97.000.

3. Potreba da se na teritoriju Jugoslavije uvede demokratija po zapadnom modelu i da se ukloni Miloševićeva „krvava diktatura“

Argumenti te vrste su već u to vreme predstavljali prepoznatljiv manir „zapadne demokratije“. Korišćeni se, na primer, u Belorusiji, i u još nekim zemljama. Te je argumente bilo lako opovrgnuti: Jugoslavija (Srbija i Crna Gora) od 1990. godine funkcioniše kao država sa višepartijskim sistemom; demokratija u Jugoslaviji se razvijala u ekstremnim uslovima sankcija i ekonomske i političke blokade koje joj je uveo Zapad; samo bi oslobođenje od sankcija i davanje potpune slobode dozvolilo narodu da sam odluči koga će da izabere za rukovodioca.

Suština konflikta je u stvari bila u nečem drugom. Albanci Kosova su započeli program formiranja etnički čiste teritorije, kao i izdvajanje iz Jugoslavije, te su u tu svrhu koristili terorističke metode – ubijanje i iseljavanje Srba, blokadu srbskih sela, ubistva i pretnje ubistvom lojalnim Albancima koji nisu želeli da se bore; hapšenjem mirnog stanovništva kao taoca; vršenjem napada na milicijske stanice i armijske patrole. 1998 g. Albanci su se digli na oružje, kako bi oružanim putem došli do odvajanja od Jugoslavije. A cilj Srbije je bio da se sačuva teritorijalna celovitost zemlje. Rukovodstvo Jugoslavije se tako uporno protivilo samostalnosti Kosova, zato što je znalo da posle toga dolazi do izdvajanja Kosova. Na žalost, u tom konfliktu Zapad je stao na stranu Albanaca.

Alijansi je dat zadatak da uništi bazu vojno-ekonomskog potencijala Jugoslavije tako što će, pre svega, udarima iz vazduha da uništi sistem PVO, i tako smanji otpor kopnenih snaga, poljulja moral naroda i izazove otpor protiv rukovodstva zemlje, da izoluje Kosovo od Srbije. A među ciljevima koje je NATO hteo da postigne bilo je i ispitivanje izuzetno preciznog oružja, ispitivanje novih avio- sistema i uzoraka oružja, odrađivanje taktike njihove primene u ratu, organizovanje povezivanja različitih snaga koje treba da učestvuju u operacijama sa tim oružjem, kao i oslobađanje od zastarelog oružja koje se dotle nagomilalo.

Agresija je trajala 78 dana. Ekonomska snaga 19 najrazvijenijih zemalja sveta, koje su učestvovale u toj akciji, bila je od jugoslovenske veća 679 puta. Napadi su vršeni po čitavoj teritoriji Jugoslavije. Prema podacima NATO, borbeni avioni su napravili 35.000 letova, a prema ruskim podacima – oko 25.000. 75% svih operacija obavili su američki piloti, učešće Francuske je bilo 11%, Italije 5,3%, Velike Britanije 4,8%, a Nemačke – 2,1% (1).

Dejstva avijacije je pratila vojna flota u kojoj su bila tri nosača aviona, 6 udarnih podmornica, dve krstarice, 7 torpednih razarača i 13 fregata. U Sredozemnom moru su bili u pripravnosti 4 velika desantna broda sa 10.000 pomorskih pešadinaca. Avijacija NATO je izvršila 2300 udara iz vazduha na 995 objekata. Po teritoriji Jugoslavije je gađano sa više od 3000 krilatih raketa. Izbačeno je približno 25.000 (prema nekim podacima – 79.000) tona eksploziva (2).

Istovremeno je čitav niz međunarodnih organizacija jačao sankcije prema Jugoslaviji. Krajem aprila je Savet Evropskog saveza doneo odluku da multilateralno zabrani isporuke nafte i naftnih derivata SR Jugoslaviji, i istovremeno je pozvao i ostale zemlje da preduzmu slične mere prema toj zemlji. I SAD su multilateralno odlučile i objavile da zamrzavaju imovinu Jugoslavije na njenoj teritoriji.

Rezultat bombardovanja Jugoslavije je vrlo tužan. Ukupno je srušeno 22 mosta, a oštećeno 12, izbrisano je sa lica zemlje oko 50 fabrika, većih i manjih, oštećeno je sedam železničkih stanica, jako mnogo puteva, izbačeno je iz rada ili uništeno 20 TV predajnika i releja, veliki broj televizijskih i radio stanica. Potpuno je uništeno nekoliko hiljada stanova i privatnih kuća, tri televizijska centra, 17 bolnica, 35 fakulteta, 2.000 škola. Više od pola miliona ljudi je zbog uništenja fabrika ostalo bez posla, a 2.000.000 je lišeno osnovnih sredstava za život (3).

U agresiji na Jugoslaviju NATO je koristio zabranjena vojna sredstva i oružje, kao što su kasetne bombe. Reč je o posebno opasnim za život i zdravlje ljudi vrstama oružja, koje izazivaju posledice, mnogo opasnije i neljudskije u odnosu na klasične vrste oružja. Na teritoriju Jugoslavije je bilo bačeno 152 kontejnera sa 35.450 kasetnih bombi. U tim letovima je samo u periodu od 25.03. do 15.05. poginulo 200 ljudi i ranjeno više od 450. Projektili sa elektro-magnetnim punjenjem izbačeni su na TE „Obrenovac“, na Kostolac, Novi Sad, Niš, Bajinu baštu, kao i na objekte elektoprivrede u Lajkovcu, Resniku, Leštanima i Bežanijskoj kosi. U rezultatu je bez struje i vode ostalo više od 5 miliona ljudi (4). Zemlji je naneta ogromna materijalna šteta. Uništene su čitave stambene četvrti, pa i škole i bolnice. Na nišanu NATO su se našli privredni i proizvodni objekti, transportna infrastruktura. Poginulo je oko 2000 civila, oko 7000 je ranjeno, od čega je 30% dece. Materijalna šteta u Jugoslaviji iznosi preko 200 milijardi dolara.

Vazdušni udari su, osim na vojne ciljeve, bili upereni i na spomenike kulture, na srednjevekovne manastire i svetinje, na nacionalne parkove i lovišta, koji su bili pod zaštitom UNESKO: delimično ili sasvim je porušeno 18 pravoslavnih i katoličkih crkava i manastira, u Đakovici je teško oštećen istorijski spomenik iz 4. veka n.e., kao i Petrovaradinska tvrđava, Nacionalni park Durmitor i mnogi drugi. Oštećeno je nekoliko desetina kulturnih spomenika na Kosovu i Metohiji: Patrijaršija u Peći iz 13. veka, Bajrakli-džamija u Peći iz 15. veka, crkva Levicke Božje majke iz 14. veka, Svetoarhangelski manastir u Gornjem Nerodimlju iz 14. veka, Sinan-pašina džamija u Prizrenu iz 17. veka, manastir Gračanica iz 14. veka i drugi (5).

Do sada NATO nije prihvatio nikakvu odgovornost za učinjeno. Nije se izvinio, nije ponudio pomoć u obnovi onoga, što je razrušeno. Na protiv, jugoslovenski scenario je priznat za uspešan i trenutno se koristi, kako vidimo, u Libiji.


______________________________________
Jelena Jurjevna GUSKOVA je doktor istorijskih nauka, glavni naučni saradnik, rukovodilac Centra za proučavanje savremene balkanske krize u Institutu za slovenstvo Ruske Akademije Nauka, senator Republike Srpske BiH.


(1) Manačinski A. „Jugoslavija: presuda je doneta“. K.: Izd. dom «Rumb», 2005. S.169.
(2) Jugoslavija uoči 2000 godine: Dokumenti, činjenice, dokazi, mišljenja. - M.: RIA "Novosti", 1999. - S. 144; Zločini NATO u Jugoslaviji. Dokumentarni dokazi. T. 1. 24 mart-24 april 1999. - M. - Beograd, 1999. - S H1; Dokument OON. E/1999/98; Šurigin V. Lekcija agresoru // Zavtra. - M., 2000. - № 19 (336). - S. 4; ITAR-TASS, 1999. - 16 juni // www.tass.ru.
(3) Jugoslavija uoči 2000 godine: Dokumenti, činjenice, dokazi, mišljenja: RIA «Novosti», 1999. S. 144.
(4) Dokument OUN. E/1999/98; Memorandum o primeni nehumanog oružja u NATO agresiji protiv SR Jugoslavije. Beograd, 15 maja 1999 goda) // Informacioni bilten Ambasade Savezne Republike Jugoslavije. M., 1999. 17.5. № 80
(5) Dokument OUN. S/1999/377