INTERVJU - LIJEVA RIJEKA JE KOLIJEVKA VASOJEVIĆA - NAJVEĆEG SRPSKOG PLEMENA

 

Profesor Zoran Lakušić, rođen je 1961. godine u Podgorici. Dugogodišnji je društveno-politički radnik, preko dvadeset godina bio je odbornik u Skupštini glavnog grada Podgorice. Bio je osamdesetih godina i predsjednik  omladine Podgorice. Nosilac je brojnih priznanja za društveni i kulturni razvoj Vasojevića i Crne Gore. Jedan je od osnivača Udruženja Vasojevića ''Vaso'' čiji je predsjednik Upravnog odbora. U poslednjih dvadeset godina učestvovao je u organizaciji svih bitnih događaja u Vasojevićima, u obnovi manastira, crkava, na izgradnji infrastrukturnih objekata, u kulturnim i duhovnim manifestacijama. Svojim radom dao je značajan doprinos  afirmaciji Vasojevića i svog zavičaja.

Rado se odazvao da govori za ''Glas Holmije'' i iznese svoj stav o radu Udruženja Vasojevića i o položaju tog plemena u današnjoj Crnoj Gori, držeći se gesla: ''Lijeva Rijeka je kolijevka Vasojevića - najvećeg srbskog plemena''. 

 

 

Teško je opisati riječima sve ukupni sunovrat Vasojevićkih sela i gradova , koji iz dana u dan postaje veći. Neravnomjerni regionalni razvoj i diskriminatorski odnos države prema sjeveru Crne Gore pretvorilo je Vasojeviće u područje siromaštva i beznađa. Teritorija Vasojevića prostire se u djelu pet opština, u kojoj vlada teška ekonomska i privredna situacija u Beranima i Andrijevici, kao i više decenijski trend iseljavanja stanovništva koje je poslednjih godina poprimilo zabrinjavajući karakter. Vlast u Crnoj Gori nije realizovala nijedan najavljivani projekat koji bi pokrenuo Vasojeviće sa mrtve razvojne tačke. Državni vrh se služio različitim vidovima opstrukcija kada je razvoj Vasojevića u pitanju, o tome nabolje govori način na koji su tretirali pitanja izgradnje auto puta i aktiviranja Beranskog aerodroma. Svima je jasno da ne ispunjena brojna obećanja vlasti, za posledicu ima katastrofalno stanje i činjenicu da su danas Vasojevići najnerazvijenije područje Crne Gore. Vasojevići prije i poslije Drugog svetskog rata, predstavljali su veliku, prirodno bogatu teritoriju i kompaktnu cjelinu, gdje živi najveće srbsko pleme, veće i teritorijalno i brojnošću od područja koje se istorijski zove stara Crna Gora. Iz tih razloga, vladari Crne Gore i Brda iz dinastije Petrovića cijelnijeli su Vasojeviće i uviđali značaj koji imaju u srpstvu, posebno sa apsekta strateškog položaja njihove teritorije koja je svojevrsna politička i teritorijalna spojnica dvije srpske države, Crne Gore i Srbije. Posebno sudbonosan i tragičan period istorije plemena Vasojevića je vrijeme Drugog svetskog rata i revolucije i period nakon njega, u komunističkoj Jugoslaviji. Istaknuti protivnici Srpstva imali su u Crnoj Gori značajnu ulogu u ratu i nakon njega, a svoje antisrpske stavove i ciljeve ostvarivali su sa značajnih partijskih i državnih položaja i tajnih obaveštajnih službi. Na njihovom udaru našli su se Vasojevići, kao srbsko pleme koje je u tu svrhu razbijeno u svim sferama društvenog života, a jedan od načina bilo je i administrativno razbijanje plemena i sreza. Tako danas Vasojevići žive u pet opština, što nije slučaj ni sa jednom drugom plemenskom teritorijom u posleratnoj Socijalističkoj Jugoslaviji. Dugo, smišljeno i analitički je pripremano rastakanje teritorije i bića Vasojevića i čerečenje rezultiralo je nestankom sreza Andrijevica. Koja je posle toga izgledala pusto, narod se raselio, svedeno je na mjesnu zajednicu Raseljavanje stanovništva, oduzimanje ili ugrožavanje prava i sloboda stanovništva, na teritoriji Vasojevića, ima i elemenata genocida. A sve se ovo događalo i dogodilo sa znanjem istoričara, sociologa, naučnika, naučnih institucija i niko od njih ne progovori, a kamoli organizova naučni skup, da se problemi rasprave, riješe i greške isprave. I to je jedan od razloga zašto su danas Vasojevići jedan od najzapuštenijih i najsiromašnijih krajeva Crne Gore. Kuda Vasojevići idu u novoj Crnoj Gori nije teško predvidjeti.

 

 

 

            Udruženje je organizovano  kao evropsko, demokratsko i integrističko, čiji značajan broj članova ima veliki ugled u mnogim državama Evrope i svijeta, gdje trenutno žive i rade.

Osnovano je 30. 05. 2001. godine kada su se Vasojevići sabrali da sačuvaju od zaborava slavnu Vasojevićku prošlost, duhovnu i kulturnu baštinu koja je temelj za nova pregnuća i ostvarenja. Da idemo u korak sa vremenom i da čuvamo ono što imamo, što su nam ostavili naši preci u amanet, a ostavili su nam dosta toga da se možemo dičiti i ponositi. Obaveza  Udruženja je bila, a to će biti i u buduće, da članovi Udruženja budu ne samo Vasojevići, nego svi oni koji mogu doprinijeti bržem ekonomskom, kulturnom i duhovnom preporodu Vasojevića i Crne Gore u cjelini. Udruženje kao i svi Vasojevići ne želi da bude omeđeno. Ono je otvoreno za svakog dobronamjernika i poštovaoca tradicije Vasojevića.

Udruženje je okupilo značajne ljude, pregaoce, ne samo sa prostora Vasojevića, nego iz Crne Gore i Srbije. Pogotovo one koji su bili više u mogućnosti da materijalno pomognu akcije koje je pokretalo Udruženje u cilju afirmacije svoga kraja. Udruženje je sprovelo niz značajnih akcija, kao što su rekonstrukcija puteva, eletrifikacija sela, obnavljanje manastira i crkava, podizanje spomenika i spomen obelježja, objavljivanje knjiga, formiranje bibiloteka u školama. Donesene su i značajne odluke koje su bile u duhu vremena u kome živimo i stvaramo. Udruženje je imalo, a i sada ima za cilj saradnju sa svim građanima Crne Gore i Srbije gdje se nalaze naši plemenici. Ostvarilo je saradnju i sa onima koji žive i rade u inostranstvu a sa našeg su područja.

               Cilj je, dakle, unapređivanje bratskih veza ne samo na prostoru Vasojevića nego čitave Crne Gore, stvaranje prijateljstava, zajedničkih akcija i pomoći, a sve u cilju očuvanja svijetle tradicije Vasojevića, istorijskih kulturnih i duhovnih vrijednosti i zaštiti i afirmaciji prirodnih lepota Vasojevićkog kraja, kao i lični doprinos na brži razvoj zavičaja u svim oblastima života i stvaralaštva. Udruženje je za sve ove godine imala živu saradnju i sa predstavnicima opštine Andrijevica i Berane kao i sa drugim opštinama u Crnoj Gori i Srbiji i svojim radom je skrenulo pažnju naše javnosti. Udruženje je nestranačka organizacija koja okuplja sve građane sa prostora Vasojevića i šire radi dalje afirmacija svoga kraja.

             Udruženje je organizovalo i crkveno-narodne sabore Vasojevića, obelježavajući značajne datume iz istorije Vasojevića.

             Učestvovalo u gradnji svetog Vasovog hrama na Nožici koji je naša duhovna vertikala, doniralo je krst i zvono sabornom Hramu Hristovog Vaskrsenja u Podgorici, prikupilo je donaciju za gradnju Sabornog hrama u Beranama, podiglo je spomenik na Bukovoj poljani i učestvovalo u gradnji crkve na Bukovoj poljani, to je samo jedan dio aktivnosti koje su sprovedene u prethodnom periodu.

 

 

Udruženje će nastaviti sa njegovanjem i unapređenjem bratskih, prijateljskih i solidarnih veza među Vasojevićima, njihovim prijateljima u zemlji i inostranstvu, a u cilju očuvanja svijetle vasojevićke tradicije i duhovnih vrijednosti. Angažovaće se na očuvanju manastira, spomenika i spomen obilježja na području Vasojevića, na zaštiti i afirmaciji prirodnih ljepota vasojevićkog kraja. Uspostavljaćemo i produbljivati bliske i prijateljske veze sa prijateljima i poštovaocima Vasojevića. Daćemo i lični doprinos i uticaj na brži i svestrani razvoj Vasojevića u svim oblastima života i rada. Evidentiraćemo potrebe iz komunalne infrastrukture na cijelom prostoru Vasojevića, čime bi se obuhvatila izgradnja, sanacija i modernizacija putne mreže, seoskih vodovoda i plemenskih vodostaja, električne mreže i drugog, te preduzimati akcije na realizaciji istih. Sagledaćemo mogućnost razvoja seoskog turizma, tradicionalnog zanatstva, organizovati izložbe, štampati i promovisati knjige, podsticati otvaranje pogona za proizvodnju i otkup biljnih kultura. Organizovano ćemo unapređivati kulturno-umjetničke manifestacije sa izvornim i umjetničkim sadržajem. Radićemo na zaštiti prirodnih ljepota i prirodnih vrijednosti na području Vasojevića. Organizovaćemo susrete članova Udruženja, prijatelja i poštovaoca Vasojevića, posebno u okviru svetkovine crkvenih praznika i značajnih datuma. Nastavićemo sa revitalizacijom duhovnih svetinja, spomen obilježja i izgradnju novih. Istrajaćemo na realizaciji projekata Udruženja, koji su dostavljeni nadležnim državnim organima: ''Komovi nacionalni park'' i ''Veruša - centar turizma'' kao i na sprovođenju dugoročnog projekta ''Plana razvoja Lijeve Rijeke'' i na modernizaciji regionalnog puta Bioče-Lijeva rijeka-Mateševo-Andrijevica, koji predstavlja Vasojevićku transverzalu. Udruženje se neće pomiriti sa sadašnjim zapuštenim i napuštenim Vasojevićima, jer to nijesu zaslužili. Tražićemo da se ta nepravda ispravi, za to će se preduzimati konkretne aktivnosti.

 

 

Časopis je ozbiljan projekat grupe entuzijasta iz Vasojevića, koji nastoje da otrgnu od zaborava tradicionalne, kulturne, istorijske vrednosti našeg zavičaja. Ovu ideju podržavam, jer nam je ovaj časopis potrebniji nego ikad ranije. Da bi svoju dušu sačuvali, potrebno je njegovati zavičajnu istoriju, svoju kulturu, njegovati pretke svoje, a to upravo radi časopis ''Glas Holmije'', koji se

prihvatio odgovornog zadatka, čuvanja i zaštite srpske nacionalne svijesti u Vasojevićima. Vasojevići zaslužuju da imaju svoj časopis, radi odbrane svog identiteta i tradicije, jer se poslednjih godina iz crnogorske istorije, crnogorske svakodnevnice, crnogorske duhovne i eshatološke azbuke izbacuje i preformuliše sve što je na srbskom jeziku napisano i za srpstvo urađeno. Od ''Glasa  Holmije'' traži se da da odgovor na pitanje kako Vasojeviće integrisati u jednu cjelinu i kako ostvoriti kulutrnu autonomiju Vasojevića. Zasigurno je da će ''Glas Holmije'' biti glas konstantnog svjedočenja istine o Vasojevićima na hrišćanski i stručan način.

 

 

Vasojevići su danas nejnerazvijeniji dio Crne Gore. Uz stalnu migraciju stanovništva, naročito mladih stručnih i obrazovanih ljudi, treba tražiti jedan od uzroka privrednog i ekonomskog zaostajanja. Samo sa prostora Andrijevice poniklo je više od sto doktora nauka, a koji se nalaze u nekim drugim krajevima, bez realne mogućnosti da nešto značajnije urade za svoj zavičaj.

Vrijeme i događaji su nepogrješivo pokazali da sve što se događalo sa Vasojevićima u prethodnom periodu nije došlo slučajno. Tome su presudno doprinijele i kumovale one političke snage u vrhu crnogorskog rukovodstva, čije je uporište bilo i sada je u crnogorsko-dukljanskom nacionalizmu, netrepljivosti i isključivosti. Da bi se izvukli iz siromaštva i zaostalosti, potrebno je ostvariti privredni i svaki drugi preporod. Za takav preokret potrebna nam je realna i sveobuhvatna analiza uzroka sadašnjeg stanja. Treba preispitati status Vasojevića u Crnoj Gori, u kojoj je kroz duži vremenski period prisutan ''antivasojevićizam''. Da bi Vasojeviće izvukli iz siromaštva, nazadovanja i zaostalosti, potrebno je od aktuelne vlasti bez isključivosti tražiti, da ispravi nepravde iz prošlosti kako bi ih usmjerili ka progresu i prospiritetu.