Od „Crnih pantera“ do „Risova sa Vrbasa“

Početkom šezdesetih godina prošlog veka biće formirana vazduhoplovna jedinica čija je sudbina vezana za sudbinu jedne države i dva vazduhoplovstva. Reč je o 238. lovačko-bombarderskoj avijacijskoj eskadrili (238. lbae), eskadrili koja je nastala na aerodromu Cerklje, a svoj put završila na aerodromu Mahovljani. Eskadrila koja je bila u sastavu dve vojske – Jugoslovenske Narodne Armije (JNA) i Vojske Republike Srpske (VRS).

Krajem šezdesetih godina dvadesetog veka na prednjem delu aviona iz sastava 238. lbae nalazio se amblem crnog pantera. Lovac-bombarder F-84G sa karakterističnim crnim panterom na nosnom delu (foto KRV i PVO)

Prateći sudbinu ove eskadrile, možemo pratiti i tok razvoja nesretnih događaja koji su zadesili ove prostore tokom devedestih godina prošlog veka. Nastala u JNA, 238. lbae delila je sudbinu i vojske u kojoj je bila, kao i same države koju je trebala da brani. Prelaskom sa aerodroma Cerklje na aerodrom Mahovljani, 238. lbae ušla je u sastav novostvorene VRS skojom će da završi i svoje postojanje. Eskadrila koja je nosila dve oznake (bedž) – Crni panteri i Risovi sa Vrbasa, ovo je priča o njoj.

CRNI PANTERI

Aprila 1961. godine na aerodromu Cerklje formirana je 238. lbae, koja je formacijski bila u sastavu 109. lovačko-bombarderskog avijacijskog puka(109. lbap).

Avion F-84G ev. br. 10678 sa karakterističnim „Crnim panterom“ 238. lbae (kolekcija M. Micevski)

Do 1960. godine kada je došlo do nekih koncepcijskih i tehnoloških zaokreta u razvoju JRV, na avionima su se mogle ponegde, sresti imena i parole i tek poneki poseban znak.

Period od 1960. do 1970. godine je „zlatno doba“ bedževa i ima ih, u kružnom polju na većini aviona. U to vreme eskadrila (kao i kompletan puk), bila je naoružana lovačko-bombarderskim avionima F-84G tanderdžet (F-84G Thunderjet). Po preimenovanju 109. puka u 82. avijacijsku brigadu (82. abr)1966. godine, eskadrila ostaje u njenom sastavu sve do njenog rasformiranja. U periodu od 1966. godine, eskadrila je nosila znak crni panter. Tokom Čehoslovačke krize 1968. godine, 238. lbae je prešla na aerodrom Pleso.