Dan proboja jasenovačkih logoraša

U Spomen-području Donja Gradina u opštini Kozarska Dubica, danas se obeležava Dan sećanja na proboj jasenovačkih logoraša, koji se dogodio 22. aprila 1945. godine, kada je samo 127 logoraša, od preostalih 1.075, uspelo da se domogne slobode. 

U logoru je ubijeno oko 500.000 Srba, 80.000 Roma, 32.000 Jevreja i nekoliko desetina hiljada antifašista različitih nacionalnosti.



Najveće stratište tog logora bilo je u Donjoj Gradini.

Ceremonija obeležavanja u Spomen području Donja Gradina počeće polaganjem venaca, nakon čega će biti održan pomen žrtvama i obraćanje zvaničnika.




Za datum obeležavanja uzet je 22. april — dan kada je grupa od 1.075 preostalih logoraša 1945. godine krenula u proboj iz logora Jasenovac, a samo se njih 127 domoglo slobode.

Sistem logora smrti takozvane NDH obuhvatao je oko 80 logora.

Prema procenama koje je na osnovu prvih ekshumacija izvršila državna Komisija FNRJ, a koje je potvrdio i Centar Simon Vizental, u jasenovačkim logorima nestalo je 500.000 Srba, 80.000 Roma, 32.000 Jevreja i nekoliko desetina hiljada antifašista različitih nacionalnosti.

NDH je u jednom nadmašila naciste — bila je jedina država koja je imala posebne logore za decu — Sisak i Jastrebarsko, kroz koje je prošlo 33.000 mališana, a ubijeno blizu 20.000 dece do 14 godina starosti.

Donja Gradina, najveće stratište u sistemu koncentracionih logora Jasenovac, formirana je u avgustu 1941. godine.

Dokumentarni film Lordana Zafranovića o Jasenovcu

Na dan proboja 22. aprila 1945. godine u logoru Jasenovac bila su zatvorena 1.073 logoraša. U proboj je krenulo njih 600, a preživeo je 91 logoraš. Među njima najviše ih je bilo sa područja Gradiške, ali i susednih opština. Preživeli logoraši i danas se jasno sećanju mučenja koja su doživeli u Jasenovačkom logoru.



Jasenovac je bio najveći logor smrti u fašističkoj tvorevini Nezavisnoj Državi Hrvatskoj i čitavoj okupiranoj Jugoslaviji za vreme Drugog svetskog rata. Ono što logor Jasenovac čini simbolom stradanja je neopisivo surov način na koji su logoraši uništavani. Broj žrtava nikad nije tačno utvrđen.