Da li je Kina spremna da stvori drugi sistem zone prepoznavanja PVO?

Državni sekretar SAD Džon Keri je u toku posete Filipinima dao izjavu na osnovu koje sledi da Amerikanci očekuju da Kina stvori identifikacionu zonu PVO iznad Južnog kineskog mora. KNR je već uvela sličnu zonu iznad Istočnog kineskog mora, uključujući rejon spornih ostrva Djaojudao. Ovo je dovelo do povećanja napetosti u odnosima s Japanom. Usled stvaranja nove zone prepoznavanja može doći do konfliktne situacije koja će primorati na to da se na neko vreme zaboravi na Istočno kinesko more.

Uvođenje identifikacione zone PVO u Južnom kineskom moru je za Kinu važnije od stvaranja slične zone u Istočnom kineskom moru. U Južnom kineskom moru Kina vrši vojnu izgradnju velikih razmera. Ovde se stvaraju baza atomskih podmornica i novi veliki kosmodrom. To već izaziva i sve veću aktivnost američke flote i povremene čarke u ovoj oblasti. Opasno primicanje američke krstarice Cowpens koja se 5. decembra opasno približila kineskom nosaču aviona „Laonin“ koji je posmatrala i broda u njegovoj pratnji očigledna su potvrda za ovo.

Kina je viša puta izražavala zabrinutost zbog aktivnosti američkih obaveštajnih brodova i avijacije duž svojih granica. Proglašavanje nove identifikaicone zone PVO može dovesti do odlučnijih aktivnosti Kine u stvaranju prepreka za američku vazdušnu obaveštajnu službu. To znači da događaj u kojem su se sudarili američki izviđač ER-3 i kineski lovac do kojeg je došlo 2001. godine može da se ponovi.

Još opasniji može biti eventualni razvoj situacije sa saveznikom SAD u regionu – Filipinima. Manila pokušava da u odnosima s KNR sprovodi oštru spoljnu politiku. Međutim, za razliku od drugog vojnog partnera SAD – Japana, Filipini ne poseduju ozbiljan vojni potencijal. U pitanjima protivvazdušne odbrane i borbe za vladavinu u vazduhu mogućnosti Filipina su praktično jednake nuli.

Najnoviji pravi lovci filipinskog RV (američki F-5) su zbog starosti otpisani 2005. godine. Sad su jedini borbeni avioni koje imaju Filipini nekoliko starih italijanskih školsko-borbenih mašina S.211. One imaju zastarelu elektronsku opremu i u stanju su da nose samo rakete za borbe na maloj udaljenosti. Ostale filipinske snage RV sastoje se od obaveštajnih, transportnih i školskih aviona i helikoptera koji ni iz daleka nisu novi. Oni mogu biti korisni u operacijama protiv pobunjenika i terorista, ali nemaju nikakvog značaja u sukobima s oružanim snagama druge države.

Filipini nemaju vojnih sredstava koja bi bila u stanju ne samo da predstavljaju opasnost, već čak ni da ozbiljnije ometu kineske snage RV i RM u regionu. Sumnjiva je čak i sposobnost Filipina da adekvatno zabeleže kretanje i delovanje protivnika u susednim morima.

Nakon što je KNR proglasila zonu PVO u Istočnom kineskom moru Japan i SAD su demonstratino uputili u njega svoje borbene avione bez dogovora s Kinezima kako bi potvrdili da ne priznaju kineska prava na kontrolu ove teritorije. Kina se ne ograničava posmatranjem situacije i u nekim slučajevima je slala u ovu zonu svoje avione. U slučaju s Filipinima kineska reakcija može biti mnogo oštrija. Kina može da pokuša ta potisne filipinske letelice iz sporne zone i da stvori ozbiljne prepreke za njihovu delanost u Južnom kineskom moru. Na kraju može doći do takve ekskalacije napetosti koja će primorati na to da se na neko vreme zaboravi situacija u vezi sa spornim ostrvima Djaojudao u Istočnom kineskom moru.

Vasilij Kašin,