DANAJSKI DAROVI KOČE DANAJA

Poštovani čitaoci, u prošlom 17. broju našeg časopisa istoričar Čedomir Lutovac napisao je tekst o ''Prizrenskoj ligi'', kao da smo znali da će nekakav ''prirodnjak'' iz Albanije željeti da   posjeti Crnu Goru sa ciljem da je čereči i mijenja joj granice. Lutovac je u tekstu  dokumentovano objasnio sve ovo.

 

 

Početkom februara 1878. godine Velji rat je završen. Neprijateljstva između Crne Gore i Turske prestala su na osnovu Jedrenskog mira od 3. februara 1878. godine. Nakon potpisivanja mirovnog ugovora 3. marta 1878. u San-Stefanu Ali-beg Gusinjski, kasniji paša, inicirao je formiranje mjesnih komiteta od lokalnog muslimanskog stanovništva. Već početkom maja 1878. godine u okolini Gusinja formirana je prva takva mjesna organizacija pod nazivom liga. Za tim se formiraju slične lokalne organizacije sve do Bitolja. Stvaranje ovih liga pospješivala je i pomagala turska Vlada. Albanski agitatori su prilikom formiranja ovih liga propagirali stvaranje jedinstvene albanske države, kojoj bi osim albanskih teritorija pripali i djelovi oslobođene teritije, koji su Sanstefanskim mirovnim ugovorom dodijeljeni Srbiji i Crnoj Gori. Od lokalnih liga je u jednoj medresi u Prizrenu 10. juna 1878. godine formirana jedinstvena „Prizrenska liga”. Ona je po svom duhu i po svojoj orijentaciji bila islamska ustanova. Formirane su vojne jedinice u Prizrenu, Peći, na Kosovu i Novom Pazaru, kojima je prvi zadatak bio da onemoguće pripajanje naših novooslobođenih krajeva Srbiji i Crnoj Gori i obezbijede formiranje albanske države pod suverenitetom sultana. Cilj je bio stvaranje Velike Albanije, kojoj bi, uz podršku Turske i Austrougarske, osim albanskih teritorija pripale i oblasti Stare Raške, Kosova i Metohije.  U toku jednomjesečnog zasijedanja od 13. juna do 13. jula 1878. godine na Berlinskom kongresu radikalno su revidirane odredbe Sanstefanskog mirovnog ugovora. U potpunosti su izmijenjena ranija ruska rješenja i određen teritorijalni raspored balkanskih država. Odredbe Berlinskog kongresa za Donje Vasojeviće bile su drugačije od Sanstefanskih. Za napuštanje oslobođenog dijela Hercegovine Crnoj Gori je dodijeljen Plavskogusinjski srez sa oko 14000 stanovnika, a ne Donji Vasojevići sa približnim brojem (oko 15000) stanovnika, koji su se tri godine borili za ujedinjenje s Crnom Gorom i koji su još od ranije priznavali vlast crnogorskog knjaza, uredili vojnu organizaciju po ugledu na crnogorsku, a ustaničke snage bili potčinili crnogorskoj Vrhovnoj komandi. Vasojevići su i dalje ostali pdijeljeni jednom neprirodnom i nepravednom granicom na Donje i Gornje Vasojeviće. Imperijalistička Austrougarska potiskivala je Crnu Goru iz Hercegovine, Vasojevića i Zatarja, iz oslobođenih krajeva pretežno naseljenih istorodnim stanovništvom sa onim u Crnoj Gori, usmjeravajući je prema Albaniji i  gurajući u borbu sa žilavim albanskim elementom, satirući je tako vojnički na duži rok.„ Prizrenska liga” se energično usprotivila predaji Plava i Gusinja Crnoj Gori. Poslije mučkog ubistva Mehmed Ali paše, novi mušir Muktar paša nametnuo je ovaj problem da se rješava na bojnom polju, uprkos diplomatskim rješenjima na Berlinskom kongresu. Do oružanog sukoba došlo je 4. decembra 1879. godine kod sela Novšića. Za komandanta crnogorske vojske u ovom boju postavljen je Marko Miljanov Popović Drekalović iz Kuča, a ne Miljan Vukov iz Vasojevića, koji je sumnjičen od Knjaza, iako je baš na ovom prostoru vodio mnoge uspješne bojeve. Snage Ali bega Gusinjskog činilo je pogranično albansko i muslimansko stanovništvo i nizam presvučen u muslimansku narodnu nošnju ovoga kraja. Crnogorska vojska je u ovom boju pretrpjela velike gubitke. Poginulo je oko 350 Kuča i Bratonožića i 120 Vasojevića. Bitka na Novšiću je vojnički bila neuspješna. Borbe su nastavljene i u toku 1880. godine. Nakon toga, na pritisak diplomatije velikih sila, Porta je pristala da Crnoj Gori umjesto Plava i Gusinja ustupi Ulcinj. U dolini Lima ostala je neprirodna granica, koja je razdvajala Donje od Gornjih Vasojevića. Po toj granici se udomaćio naziv za Gornje i Donje  Vasojeviće, umjesto ranije koja je dijelila vasojevićki prostor Komovima i Trešnjevikom. Berane je sa svojom okolinom i dalje ostalo okupirano. Zbog ovako neprirodno povučene granice u dolini Lima su izbijali česti  sporovi i sukobi sa turskim i albanskim elementima, koji su nasrtali na ovu teritoriju. Na ovom neuralgičnom prostoru moralo je još dugo da se krvari u  mnogo pojedinačnih čarki i susreta, pojedinačnih i grupnih ubistava i osveta u upadima organizovanih šiptarskih nasilničkih družina, represije i nasilja od strane razjarenih koldžija, zaptija,  korduna i nizama, podržavanih od begova i lokalnih turskih vlasti u Beranama. To je dovodilo do čestih nemira i buna potlačenog naroda sve do Beranske bune 1912. godine, koja je bila uvod u balkanske ratove, kada je vjekovna borba protiv turske okupacije balkanskih prostora, feudalne eksploatacije i nasilja došla do dana velikog raspleta. U jesen 1912. godine oformljen je četvorni savez balkanskih država: Srbije, Bugarske, Grčke i Crne Gore. Objavom rata Turskoj 25. septembra 1912. godine počeo je Prvi balkanski rat. Ustanički bataljoni u Donjim Vasojevićima stavili su se pod crnogorsku vrhovnu komandu. Oni su držali u opsadi turski garnizon u Beranama sa oko šest hiljada vojnika. Savezničke trupe bile su bolje motivisane i pripremljene za rat, a na odsudnim frontovima bile su i brojnije. Na turskoj strani bilo je ratno iskustvo i školovan oficirski kadar. Međutim, zamišljena mobilizacija muslimanskog i albanskog stanovništva ostvarena je samo za jednu četvrtinu od planirane. Turska vojska je doživljavala poraze u odsudnim bitkama. Nakon niza poraza i gubljenja teritorije turska vlada je zatražila primirje, koje je dogovoreno 3. decembra 1912. godine. Primirje je zateklo grčku armiju pod opsjednutom Janjinom, bugarsko-srbijansku pod Jedrenom, a crnogorskupred utvrđenjima oko Skadra. Na inicijativu Francuske otpočela je u Londonu ambasadorska konferencija velikih sila o uspostavljanju mira. Vojne operacije su obnovljene 3. februara 1913. godine. Bugarske i srbijanske snage su toga dana zauzele Jedrene. Grčka armija je 5. marta zauzela Janjinu, a skadarski garnizon se predao crnogorskoj vojsci 24. aprila 1913. godine, nakon duge i teške borbe i uz velike crnogorske gubitke na Tarabošu i Bardanjoltu. Međutim, na ultimatum velikih sila, već 4. maja crnogorska vojska je morala da napusti Skadar. 

U međuvremenu albanski prvaci su 28. novembra 1912. godine u Valoni proglsili nezavisnu državu i formirali vladu. U tome ih je svesrdno pomagala Austrougarska. Zbog austrougarskih prijetnji Srbija je morala da povuče svoje trupe iz oslobođenih krajeva, koji su obećani Albaniji. Do potpunog prekida vojnih dejstava došlo je nakon zauzimanja Jedrena, Janjine i Skadra. Pregovori o miru vodili su se u Londonu, uporedo sa ambasadorskom konferencijom šest velikih sila. Pokazalo se da rat na Balkanu nije samo stvar zaraćenih strana, već da ishod rata osjetno zadire u interese imperijalističkih sila. Uspjesima balkanskih saveznika naročito Srbije posebno je neprijatno bila iznenađena austrougarska diplomatija. Ona je na Londonskoj konferenciji vršila snažan i odlučan pritisak da se Srbiji oduzme gro oslobođenih teritorija i onemogući izlaz na more. Na njen zahtjev potvrđeno je stvaranje albanske države, koje je u međuvremenu bilo proglašeno i formirana vlada u Valoni. Albanija je proglašena kneževinom pod pokroviteljstvom šest velikih sila učesnica Londonske konferencije. Turska je bila prisiljena da prihvati uslove Mirovne konferencije od 30. maja 1913. godine. Cio balkanski prostor do linije Enos-Midija pripao je balkanskim državama, među kojima i albanskoj pod upravom jednog evropskog princa. Novi spor je izbio između balkanskih saveznika na pitanjima podjele oslobođenih teritorija. U ovom pravednom oslobodilačkom ratu bilo je i osvajačkih pretenzija na tuđe teritorije. Ausrougarska diplomatija je svim sredstvima nastojala da razbije Balkanski savez i to joj je uspjelo. Vladajuće dinastije i političke elite bile su vođene sebičnim osvajačkim pretenzijama. To je dovelo do Drugog balkanskog rata i novog žestokog prolivanja krvi. Bugarska vojska je u osmodnevnoj krvavoj bici na Bregalnici bila potpuno razbijena. Novi mirovni ugovor potpisan je u Bukureštu 10. avgusta 1913. godine. Pošto je Bugarska izgubila značajne djelove teritorije, Srbija je dobila Vardarsku Makedoniju, Kosovo i dio Stare Srbije, Grčka Egejsku Makedoniju i dio Trakije, Rumunija Dobrudžu, Turska jugoistočnu Trakiju sa Jedrenom, Crna Gora Metohiju, dio Stare Srbije gde pripadaju i  Vasojevići.''

 

Ovih se mjeseci ponovo u izjavama   Albanskog političara Koče Danaja  aktuelizuju  priče o nekakvoj ''Prirodnoj Albaniji''. Cilj moguće njegove posjete biće promocija ''Prirodne Albanije'' odnosno ''Velike Albanije'' na našem prostoru u koju bi ušle i neke crnogorske opštine. On je najavio da će ove 2014. posjetiti albanske teritorije u Plavu i Gusinju. Naravno, glavna tema biće nužnost formiranja ''prirodne Albanije''. Ovako je na fejsbuk-profilu prvu "zvaničnu" posjetu Crnoj Gori najavio albanski istoričar i lider "Liste za prirodnu Albaniju", Kočo Danaj, koji stiže "kako bi promovisao projekat zajedničke države Albanaca, odnosno ujedinjenje Albanaca u regionu".

 

Naime, kada je prilikom samoproglašenja samozvane države Kosovo predstavljena i zastava, iznad mape Kosova našlo se šest zvezdica, što je izazvalo nedoumice samo kod neupućenih. Jer, država stvarana terorom nad nedužnim nealbanskim življem predstavlja samo jednu od zvjezdica. Ostale zvjezdice, za šta se zalaže organizacija Koče Danaja, osim matice Albanije predstavljaju djelove Srbije, Crne Gore, Makedonije i Grčke u kojima žive Albanci.

Projekat "Velike Albanije", odnosno "Prizrenske  lige", posebno "druge" koju je formirao njemački Abver 1943. pretočen je u "prirodnu Albaniju". Danaj je najavio da će od Međunarodnog suda pravde u Hagu zahtjevati poništenje odluka o podjeli Osmanlijskog carstva donijetih na Londonskoj konferenciji u decembru 1912.

Za pripajanje djelova susjednih država "prirodnoj Albaniji" bio bi organizovan referendum među albanskim stanovništvom. Naravno, bez mišljenja pripadnika ostalih naroda na toj teritoriji. Zvanično, jedina parlamentarna albanska partija u regionu koja sarađuje sa Danajem je Samoopredeljenje Albina Kurtija.

Danaj je u SAD povezan sa crnogorskim Albancima, pa je prošle godine formirao ogranke "Liste" u Mičigenu, a na čelu koga je bivši funkcioner Demokratskog saveza i prvi albanski poslanik u crnogoskom parlamentu Ljeka Ljuljđuraj. Potpredsednici američke ekspoziture Danajeve organizacije su Ruždi Đokaj i Rok Dedvukaj, američki državljani porijeklom iz Malesije, koji su hapšeni 2006. u akciji "Orlov let", pod sumnjom da su planirali oružanu pobunu Albanaca u Crnoj Gori, a koja je trebalo da počne baš na području Plava i Gusinja.

Da li će zvanična Crna Gora dozvoliti posjetu Danaja? Problem je što su u opštini Plav, Srbi pravoslavci ali i Bošnjaci i Muslimani, bili šokirani izlaskom osnovaca iz učionica u centar Gusinja, s albanskim zastavama i transparentima kojima su slavili Dan zastave, nacionalni praznik Albanije - 28. novembar.

Danaj je i prije nekoliko mjesec dana izjavio da Ulcinj pripada "prirodnoj Alabaniji", a da je Milo Đukanović, posle formiranja lokalne vlasti u Ulcinju "kad je vidio da su Albanci bili jedinstveni u Ulcinju", odbacio masku "demokrate" i pojavio se isti onakav kakav je bio devedesetih "učenik svog političkog učitelja Miloševića". Da li nam Danaj donosi ''Danajske darove'' u vidu novih sukoba i ratova ostaje da se vidi ali ne primajmo ''darove'' i ako ih Danaj donosi!