Gejts: Ako ovako nastavimo, NATO

Šef Pentagona doveo je u pitanje opstanak NATO rekavši da su članovi Alijanse cicije i nemaju političku volju, zbog čega bi SAD mogle da odluče da prekinu svoju podršku Savezu, prenijele su agencije. „Budući američki politički lideri, oni koji nisu formirani u vrijeme Hladnog rata, kao što sam bio ja, možda neće misliti da je američko investiranje u NATO vrijedno novca”, rekao je on na kraju jedanaesto- dnevne posjete Evropi.

Gejts nije krio svoju frustraciju NATO birokratijom i ogromnim restrikcijama koje su evropske vlade uvele u svom učešću u ratu u Avganistanu i pozvao ih da obezbjede više snaga za ratna dejstva.

Američki ministar odbrane je ocijenio da NATO ne ispunjava svoje obaveze i previše posla prepušta SAD, kao i da obe sadašnje vojne operacije Alijanse - i u Avganistanu, i u Libiji - ukazuju na slabosti i neuspjehe Saveza.

„Realnost je da u američkom Kongresu i među američkim političarima ima sve manje strpljenja i želje za povećanjem fondova u korist država koje su, po svemu sudeći, nespremne da izdvoje neophodne resurse ili sprovedu neophodne promjene kako bi bili ozbiljni i sposobni partneri u sopstvenoj odbrani”, naveo je on. Neimenujući nijednu zemlju posebno, Gejts je evropske partnere optužio da su „spremni da sve veću cijenu bezbjednosti prepuste da plaćaju američki poreski obveznici smanjujući sopstvene budžete”.

Prema njegovim riječima, rat u Avganistanu, koji se vodi pod okriljem NATO, je prvoklasni primjer američke frustracije nemogućnošću Evropljana da obezbjede neophodne resurse”.

„Uprkos prisustvu više od dva miliona uniformisanih vojnika, ne računajući vojsku SAD, NATO se mučio, ponekad i očajnički, da izdrži razmještanje između 25 i 40 hiljada vojnika, ne samo u vidu fizičkog prisustva vojnika na terenu, nego i u pomoćnim sredstvima kao što su helikopteri, transportni avioni, obavještajni podaci, nadzor, izviđanje i još mnogo toga”, rekao je Gejts koji se 30. juna povlači sa mjesta ministra odbrane gdje je proveo četiri godine i gdje će ga naslijediti sadašnji šef CIA Leon Paneta.

Mnogi Amerikanci smatraju da je NATO proizvod vremena koje je prošlo i čija je svrha postojanja dovedena u pitanje nestankom Sovjetskog Saveza. „Ja vidim realnu mogućnost da će budućnost transatlanske alijanse biti maglovita i tmurna. Ovakva budućnost je moguća, ali ne i neizbježna. Dobra vijest je da članice NATO, i individualno i kolektivno, imaju mogućnost da zaustave i promjene ove trendove i umjesto toga stvore veoma drugačiju budućnost”, rekao je Gejts.

On je izrazio uvjerenje da će NATO opstati uprkos sadašnjim nedostacima i neuspjesima, ali je upozorio i na mogućnost da se SAD više okrenu svojim partnerima u Aziji i na Pacifiku, gdje Kina postaje sve ozbiljnija prijetnja.

Da bi ilustrovao zabrinutosti koje izaziva evropski nedostatak ambicije za izgradnjom sistema odbrane, Gejts je ukazao na poteškoće sa kojima se NATO susreće u operacijama u Libiji.

„Najmoćniji vojni savez u istoriji se nalazi tek 11 nedelja u operaciji protiv slabo naoružanog režima u rijetko naseljenoj zemlji, a mnogim saveznicima već počinje da nedostaje municije, što SAD dovodi u situaciju da ponovo preuzme vodeću ulogu”, rekao je on.

„Da bi se izbjegla veoma realna mogućnost da se postane irelevantan na vojnom planu, države članice moraju razmisliti o novim pristupima za poboljšanje svojih borbenih mogućnosti”, dodao je on. Gejts je ukazao i da je NATO centar za vazdušne operacije osmišljen tako da može da obavi više od 300 letova dnevno, ali da se danas muči da protiv Libije izvede i manje od 150 letova dnevno.

Prema njegovom mišljenju, problem sa kojim se Alijansa suočava u Libiji na političkom nivou je još veći. „Iako je svaka članica Alijanse glasala za pokretanje misije u Libiji, manje od polovine njih učestuvje, a manje od trećine njih je pokazalo spremnost da učestvuje u ofanzivnoj misiji. Iskreno, mnogi od ovih saveznika sjede po strani, ne jer ne žele da učestvuju, nego jer nisu u stanju. Jednostavno nemaju vojne mogućnosti”, rekao je on.