Princ Čarls pomaže obnovu saborne crkve

Mostar - Crkva Svete trojice u Mostaru bila je jedan od najviših i najlepših pravoslavnih hramova na Balkanu, sagrađen na istaknutom mestu iznad grada. U leto ratne 1992. godine crkva, koja je bila jedan od simbola Mostara, najpre je zapaljena, a potom do temelja srušena u razornoj eksploziji.
Priča o obnovi crkve Svete trojice počela je zajedno sa povratkom Srba u Mostar, a prvi konkretan korak bilo je raščišćavanje ruševina pod nadzorom dva entitetska zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog nasleđa, a uz finansijsku podršku Ministarstva kulture Federacije BiH. Trenutno je u toku izrada projekta obnove u Zavodu za zaštitu kulturno-istorijskog nasleđa Republike Srpske, a angažovani su stručnjaci koji su radili i projekat obnove manastira Žitomislić.

Obnova crkve Svete trojice u Mostaru veliki je i skup posao. Nezvanične procene govore da je za obnovu potrebno oko dva miliona dolara, a da bi se počelo sa prikupljanjem novca mora se sačekati završetak projekta. Zanimljivo je da je za sada najizvesnija podrška britanskog princa Čarlsa. On je potvrdio da želi da pomogne obnovu saborne crkve.

„U pregovorima sa vladikom Grigorijem dogovoreno je da u proleće naredne godine bude organizovan donatorski skup u Londonu. Tu bi se, pod pokroviteljstvom princa Čarlsa, prikupljao novac za obnovu crkve Svete trojice i još dva objekta drugih verskih zajednica u BiH. Očekujemo da će početak prikupljanja novca u Londonu animirati i kantonalnu i federalnu vladu da i oni izdvoje sredstva”, kaže arhimandrit Danilo, iguman manastira Žitomislić.

Gradonačelnik Mostara Ljubo Bešlić je u više navrata pokazao spremnost da i grad u okviru svojih mogućnosti pomogne obnovu saborne crkve. Bez toga, ističe on, nema ni prave obnove multietničkog Mostara. U vreme boravka delegacije Uneska Mostaru organizovan je obilazak ruševina saborne crkve kako bi se i stručnjaci ove organizacije upoznali sa procesom obnove ovog nacionalnog spomenika.

„Mostar svojim budžetom nije u mogućnosti da sam iznese obnovu saborne crkve kao jednog od obeležja grada. Znamo da bez njene obnove ni obnova Mostara, ni suživota, a ni identiteta sva tri naroda neće biti celovita. Nakon posete delegacije Uneska najavljeno je da će ova organizacija pomoći obnovu tri verska objekta u BiH: saborne crkve u Mostaru, samostana u Plehanu i Ferhat-pašine džamije u Banjaluci. Međutim, prema informacijama kojima raspolažemo, državni službenici posle toga nisu ništa konkretno učinili da bi kontaktirali s Uneskom”, kaže Miroslav Landeka, savetnik za odnose sa javnošću gradonačelnika Mostara. On najavljuje da će gradska vlada u budžetu za narednu godinu prvi put planirati deo sredstava za obnovu crkve Svete trojice.

Saborni hram Svete trojice građen je u periodu od 1863. do 1873. godine. Novac za gradnju dao je srpski živalj Mostara i okoline, veliki prilog poslao je sultan Abdul Aziz, a deo novca prikupljen je u Rusiji. Kao što je želja tadašnjeg srpskog življa bila da sagradi lepu i dostojnu bogomolju, još je veća želja Srba - povratnika u Mostar, kojih, po procenama ima između pet i osam hiljada - da velelepna crkva kao simbol obnove ponovo nikne na Perkovini. Bez nje, kažu, grad na Neretvi neće biti potpun, ni prostorno ni duhovno.

Tokom rata svih trideset pravoslavnih crkava na području Mostara i susednih opština je ili opustošeno ili potpuno uništeno. Zajedno sa manastirom Žitomislić, do sada ih je obnovljeno sedam.