Tri entiteta

BiH treba da bude organizovana kao federalna država s najmanje tri federalne jedinice, u okviru koje bi federalne jedinice bile formirane prvenstveno po etničkom kriterijumu, navodi se u platformi za novi ustav BiH, usvojenoj na Prvom saboru HDZ-a 1990, početkom ove sedmice, u Mostaru.

- S obzirom na to da je BiH država tri ravnopravna konstitutivna naroda Hrvata, Bošnjaka i Srba i nacionalnih manjina i ravnopravnih građana, najbolje državno uređenje za BiH jeste federalno državno uređenje. Pored etničkih kriterijuma, trebalo bi uzeti u obzir geografske, ekonomske, saobraćajne, istorijske i druge - navodi se u platformi.

Federalne institucije vlasti imale bi jasno definisana ovlaštenja, neophodna za normalno funkcionisanje države i njenu poziciju u međunarodnim odnosima, poput spoljne politike, spoljnotrgovinske politike, carinske politike, monetarne politike, odbrane, bezbjednosne politike, poljoprivredne politike, finansiranja institucija i međunarodnih obaveza BiH, te funkcionisanja zajedničkih i međunarodnih komunikacijskih sredstava.

HDZ 1990 predlaže da federalni parlament bude sastavljen od dva doma, zastupničkog, od predstavnika izabranih na opštim izborima, i doma naroda na osnovi pariteta izabranih posredno, od legitimnih predstavnika naroda. Domovi bi usvajali sve zakonske akte, a dom naroda morao bi imati efektivno pravo veta.

- Izvršnu federalnu vlast predvodilo bi predsjedništvo, od tri člana, predstavnika konstitutivnih naroda, od kojih je jedan predsjedavajući, a druga dva bili bi njegovi zamjenici. Rotacija po nacionalnoj osnovi bila bi nakon svakih izbora - objašnjava se u platformi.

U njoj se dalje navodi da bi članovi predsjedništva bili birani posredno, u federalnom parlamentu, pri čemu bi trebalo obezbijediti mehanizam biranja, koji garantuje svakom narodu izbor njihovog legitimnog predstavnika. Predsjedništvo bi imalo ingerencije nad spoljnom politikom i odbranom.

Vlada federalnih jedinica treba da bude sastavljena na paritetnom modelu, s predsjednikom iz naroda iz kojeg nije predsjednik predsjedništva ili parlamenta. Vlada bi morala imati dovoljno kompetencija i mehanizme za djelotvornu vladavinu unutar ovlaštenja koje ima federalna vlast, dok bi na državnom nivou bilo Ministarstvo bezbjednosti BiH i bezbjednosne agencije.

Vrhovni i ustavni sud bili bi najviša sudska instanca na nivou države. Ustavni sud imao bi po tri sudije iz svakog naroda i jednog predstavnika nacionalnih manjina. Vrhovni sud imao bi ovlaštenja u postupcima po žalbama i izvanrednim pravnim lijekovima. Privremeno bi imao i odjeljenje za ratne zločine. Opštine i gradovi bili bi jedinice lokalne uprave i samouprave s brojnijim i jačim ovlaštenjima nego što ih imaju sada - dodaje se na kraju platforme.