Kragujevački sokoli na putu slave

KRAGUJEVAC - Kragujevački sokoli danas će u staroj zgradi Sokolskog doma, a sadašnjem Knjaževsko-srpskom teatru obeležiti stogodišnjicu postojanja. Svečanosti, koja je retka i u sveslavenskom sokolskom pokretu, prisustvovaće delegacije sokola iz Slovenije, Češke i Rusije, a svoj dolazak najavili su i predstavnici Saveza vernih kozaka iz Ukrajine. Stogodišnjica osnivanja Sokolskog društva „Matica Kragujevac“ organizuje se pod pokroviteljstvom Njegovog visočanstva prestolonaslednika Aleksandra Karađorđevića.

- Sokoli su bile srpske patriote, sportisti, ljudi koji su uporedo vežbali duh i telo. Iz redova sokola su brojni ratni heroji iz balkanskih ratova, Prvog i Drugog svetskog rata. Samo iz Kragujevca desetak je nosilaca najvišeg tadašnjeg odlikovanja viteškog reda Karađorđeve zvezde - kaže Jevđa Jevđević, starešina kragujevačkog Sokolskog društva.

Prvo sokolsko društvo je nastalo u Češkoj 1862. godine. Osnivači su Miroslav Tirš, koji je i osmislio sokolski sistem vežbanja, i Jindrih Figner, prvi starešina društva. Sokoli neguju rodoljublje, osećaj pripadnosti slovenstvu i bratske odnose sa svim slovenskim i drugim narodima.

Zanimljivo je da je za gradnju sokolskog doma u Kragujevcu prilog dao i tadašnji patrijarh Dimitrije. Kasnije su sokoli bili i patrijarh Varnava (bio je član uprave župe kao mitropolit u Skoplju), patrijarh German, a patrijarh Pavle je takođe bio član Sokola u vreme kad je bio u bogosloviji u Sarajevu. Početkom Drugog svetskog rata rad sokola je zamro, a najistaknutije vođe sokola su pohapšene i pobijene. Sokoli su bili izrazito antifašistički pokret i nepoznato je da je u Kragujevcu bilo koji član Sokola bio kolaborant ili saradnik okupatora.