Crkve brvnare - jedinstvene i čuvene u svijetu

BANJA LUKA - Naše crkve brvnare postale su čuvene u svijetu. Mnogi turisti ne mogu da vjeruju da takve građevine još negdje postoje, s obzirom na to da su građene davno, a da im je vijek trajanja najviše dvjestotinjak godina.

Crkve brvnare, njih deset očuvanih na području Krajine, danas su sastavni dio turističke ponude Banje Luke, ali i Republike Srpske. Za crkve brvnare, prema riječima direktora Turističke organizacije grada Banje Luke Steve Kelečevića, sve više su zainteresovani turisti koji posjećuju ovaj grad.

On je rekao da su ove godine crkve brvnare posjećenije nego ranijih godina, a najviše turista među kojima su Španci, Grci, Italijani i Francuzi posjetilo je crkvu brvnaru u Tovilovićima kod Krupe na Vrbasu koja je nekoliko kilometara udaljena od Banje Luke.

Drvene svetinje zanimljive su turistima, prema riječima Steve Kelečevića, upravo iz tog razloga što ne postoje nigdje, osim u Srbiji i BiH.

Crkve brvnare nalaze se i na listi spomenika kulture, a većina ih je obnovljena zahvaljujući Zavodu za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske.

- Ove godine ćemo završiti obnavljanje unutrašnjosti crkve brvnare u Tovilovićima, gdje je prošle godine urađena konstruktivna sanacija - potvrdila je arhitekta iz Zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Milijana Okilj.

Ostalo je, prema njenim riječima, da se završi popločavanje oko crkve i da se izradi zvonik po projektu koji je radila ova ustanova, pod čijim nadzorom se i izvodi obnova stare građevine. Radove finansira Zavod, rekla je Okiljeva, ali u saradnji sa Eparhijom banjolučkom.

- Prva crkva brvnara koja je uređena je crkva u Palačkovcima, a Zavod je rekonstrukciju radio 1998. i 1999. godine - istakla je Okiljeva.

Poslije toga, prema njenim riječima, rađena je konstruktivna sanacija crkve brvnare u Romanovcima, a obnovljena je uz novčanu pomoć Vlada Republike Srpske i donatora.

Okiljeva je podsjetila da je crkva brvnara u Romanovcima opstala zahvaljujući tome što su mještani napravili privremeni krov 1970. godine.

- Mještani su sačuvali crkvu od sigurnog propadanja, jer da je nisu pokrili bila bi u potpunosti uništena - naglasila je Okilj. U ovoj crkvi u Romanovcima vjenčao se književnik Petar Kočić sa svojom izabranicom Milkom Vukmanović.

Poslije obnove crkve u Romanovcima, 2004. i 2005. godine, parama donatora i Vlade Republike Srpske, a preko Zavoda, obnovljena je crkva brvnara u Javoranima.

Crkva se bila obrušila, ali svi stari elementi, koji su se, prema riječima Okiljeve, mogli iskoristiti na crkvi u Javoranima, ponovo su iskorišćeni.

Početkom 20. vijeka na području Krajine bilo je stotinjak ovih drvenih svetinja, a danas ih ima svega deset.

ISTORIJAT

Tokom srednjeg vijeka, posebno u periodu turske vladavine, koja je zabranjivala svako ispovijedanje hrišćanske vjere, gradnja crkava brvnara bio je jedini oblik crkvenog graditeljstva. Srpski narod i u takvim uslovima nije zaboravio, niti vjeru, niti svoj nacionalni identitet. Crkve brvnare su bile narodne crkve, a nicale su na skrovitim mjestima, daleko od očiju imperatora.