Aleksandar Kolčak

Aleksandar Kolčak je ruski političar, admiral, polarni istraživač i naučnik-okeanograf, učesnik rusko-japanskog, Prvog svetskog i Građanskog rata, rukovodilac Belog pokreta i u opšteruskim razmerima, i na Istoku Rusije, Vrhovni vladar Rusije (1918.-1920. godine).

Aleksandar Kolčak se 1888. godine upisao u Pomorski kadetski korpus, koji je završio 1894. godine. On je dobio zvanje mornaričkog zastavnika. 5. maja 1895. godine na krstarici Rjurik ona je plovio od Kronštadta preko južnih mora u Vladivostok. Tokom pohoda je Kolčak ne samo ispunjavao svoje službene obaveze, već se aktivno bavio samoobrazovanjem, pokušao da uči kineski jezik, privlačile su ga okeanografija i hidrologija Pacifika, naročito njegovog severnog dela: Beringovog i Ohotskog mora.

Kolčak je preduzeo velike napore da bi postao učesnik još jedne ekspedicije na sever. 21. juna 1900. godine ekspedicija je krenula preko Baltičkog, Severnog i Norveškog mora prema obalama poluostrva Tajmir. Tokom ekspedicije je budući admiral vodio aktivni naučni rad. 1901. godine rukovodilac ekspedicije Tol je ovekovečio ime Kolčaka, nazvavši njegovim imenom ostrvo u Karskom moru i rt, koje je otkrila ekspedicija. Prema rezultatima ekspedicije je 1903. godine Kolčak bio izabran za člana Imperatorskog Ruskog geografskog društva. Međutim, on je pre svega bio oficir.

Od početka rusko-japanskog rata on je stigao na bojište, učestvovao u odbrani Port-Artura, našao se u japanskom zarobljeništvu, gde je ostao u toku 4 meseca. Po povratku je on dobio odlikovanje - Đorđevsko oružje – Zlatnu sablju sa natpisom Za hrabrost. Posle rata je Kolčak nastavio aktivnu naučnu delatnost, učestvovao u modernizaciji ruske mornarice. 1909. godine je Kolčak objavio svoje najveće istraživanje – Led Karskog i Sibirskog mora. Posle početka Prvog svetskog rata, u jesen 1914. godine uz lično učešće Kolčaka je bila razrađena operacija za minsku blokadu nemačkih vojno-pomorskih baza. Mine su bile postavljene kod Kila, Danciga (danas Gdansk), Pilau (savremeni Baltijsk), Vindave, a čak i kod ostrva Bornholm. Na tim minama diglo se u vazduh 4 nemačke krstarice, 8 razarača i 11 teretnih brodova. 28. jula 1916. godine Kolčak je bio unapređen u vice-admirala i imenovan za komandanta Crnomorske mornarice. Posle Februarske revolucije Kolčak je prvi u Crnomorskoj floti položio zakletvu Privremenoj vladi, ali je već leti Sevastopoljski savet odlučio da se razoružaju oficiri, osumnjičeni za kontrarevoluciju, između ostalih, oduzmu Kolčaku Đorđevsko oružje – Zlatnu sablju, koju je dobio za odbranu Port-Artura. Admiral je bacio sablju u more sa rečima: Novine ne žele da imamo oružje, neka ide u more.

Posle tri nedelje su ronioci izvadili sablju i vratili Kolčaku, ugraviravši natpis: Vitezu časti admiralu Kolčaku od Saveza oficira armije i flote. U jesen 1918. godine, Kolčaka kao popularnog među oficirima čoveka pozvali su na dužnost vojnog i pomorskog ministra u sastavu Saveta ministara takozvane Direktorije – ujedinjene antiboljševičke vlade, koja se nalazila u Omsku. Kolčak je izjavio: Primivši krst ove vlasti u isključivo teškim uslovima građanskog rata i potpunog rasula državnog života, objavljujem da neću krenuti putem reakcije, ni pogubnim putem partijske pripadnosti. 5. januara je u Irkutsku bio izvršen udar, grad je zauzeo esero-menševički Politički centar. Čehoslovačka komanda na zahtev eserovskog Političkog centra, uz sankciju francuskog generala Žanena, predala je Kolčaka njegovim predstavnicima. Noću između 6. i 7. februara 1920. godine je admiral Kolčak bio streljan na obali reke Ušanovka bez suđenja. Posle streljanja tela ubijenih su bila bačena u reku.