Džihad kao instrument borbe za sirovinske resurse Afrike

U Africi reste broj pristalica radikalnog islama. Ekstremističke grupacije su već postale ozbiljan problem na zapadu tog kontinenta. Postepeno se njihov uticaj širi na istok i jug.

Sam proces širenja islama sa severa na jug Afrike objektivan je – ističu eksperti, te nije opasan, samo kad ne preuzima krajnje oblike. Naprimer, kao u Nigeriji, gde se ekstremisti iz Boko Haram bore protiv vlade, tražeći uvođenje šerijata u čitavoj zemlji. Ili kao u Maliju, gde su islamisti, povezani s Al-Kaidom, počev od proleća 2012. godine zauzeli skoro čitav sever zemlje. Možemo da se setimo terorističke akcije u septembru u Keniji, kada su teroristi iz grupacije Aš-Šabab, koja deluje na teritoriji Somalije, zauzeli trgovinski centar u Najrobiju (tada je poginulo desetine ljudi). Zamenik direktora Instituta Afrike RAN Leonid Fituni prognozira dalje širenje radikalizma po kontinentu.

- Danas je čitava Afrike kontinent moguće nestabilnosti. Ako je reč o regionima, gde se već vodi borba ili ona može da se zaoštri, to je zona s južne strane pustinje Sahara. Tamo aktivno napreduje politički ratoborni islam. Druga zona nestabilnosti je rejon Afričkog roga – Somalija, Etiopija. Treća zona je Centralna Afrika, istok i jugo-istok demokratske republike Kongo. Potencijalno može da ponovo plane žarište rata u Angoli pri eventualnoj smeni vlasti.

Eksperti navode nekoliko eventualnih činilaca širenja radikalnog islama. Prvi je odjek nedavnih arapskih revolucija, gde su pod zastavom demokratizacije došli predstavnici radikalnih pokreta, a čak i pristalice Al-Kaide. Tragične događaje u Maliju eksperti direktno povezuju sa svrgavanjem režima Gadafija u Libiji. Drugi činilac je izvoz radikalnog islama. Tako smatra vodeći ekspert Fonda istorijske perspektive Pavel Svjatenkov.

- To nije toliko rezultat revolucija, koliko rezultat izvoza radikalnog islama, koji ostvaruju države Persijskog zaliva. Cilj radikalnog islama je potkopavanje svih pokušaja stvaranja savremenih demokratskih islamskih država. Za Saudijsku Arabiju i slične kneževine demokratizacija je poput oštrog noža, te oni izvoze radikalni islam u nadi da obustave demokratske tendencije u islamskim društvima.

Trećim činiocem destabilizacije i širenja radikalnih pokreta neki eksperti smatraju zaoštravanje borbe za resurse Crnog kontinenta. U toku dužeg vremena razrada prirodnih resursa u nizu afričkih zemalja, naprimer, u Mozambiku, smatrala se skupom, a zato neučinkovitom. Međutim, tehnologije se razvijaju, te u državama, za koje se smatralo da nemaju resurse, vode se aktivni radovi na geološkom istraživanju. SAD, EU, Japan, Kina, Brazil, Indija – sve one pretenduju na određeni deo afričke pite. U borbi za resurse spoljni igrači se uzdaju u neke političke snage i uticajne grupe, sposobne da brane njihove interese. Podrška radikalnog islama, prema mišljenju nekih eksperata, može da bude činilac pritiska na afričke države od strane spoljnih igrača.

Vlad Grinkevič,