Isporuka ruskog oružja Vijetnamu i kineski interesi

Proces modernizacije vijetnamskih oružanih snaga koji se odvija uz aktivno učešće Rusije izaziva interesovanje na Zapadu i u susednim zemljama Azije, kao i sve veću zabrinutost KNR. Ova zabrinutost je, koliko je poznato, već izražvana ruskoj strani u toku bilateralnih kontakata. A Vijetnam samo preduzima potrebne poteze kako bi njegove oružane snage išle u korak s vremenom.

Ipak, kineski vojni stručnjaci su direktno izjavili da modernizacija Vijetnama i pojava savremenih dizel-električnih podmornica kod njega predstavlja pretnju po kinesku nacionalnu bezbednost.

Zaista, Vijetnam se pretvorio u velikog partnera Rusije u oblasti vojno-tehničke saradnje. Uz rusku pomoć on stvara podvodnu flotu u sastavu 6 podmornica po projektu 636. Vijetnam iz Rusije takođe dobija lovce Su-30MK2, raketne motorne brodove, fregate, različite tipove protivbrodskih raketa i sredstva PVO. Rusija pomaže Vijetnamu u održavanju već isporučenog naoružanja i pruža mu ozbiljnu pomoć u pripremi vijetnamskih oficira iz tehničkih struka.

Međutim, ne treba preuveličavati značaj vijetnamskog uspeha u oblasti odbrambene modernizacije. Naivno je očekivati da će se najveća zemlja u Jugoistočnoj Aziji s ekonomijom koja se brzo razvija večno zadovoljavati arsenalom koji je ostao iz vremena SSSR.

A KNR svake godine uvodi u stroj nove atomske podmornice i svakodnevno proizvodi nekoliko desetina lovaca četvrte generacije, a takođe je organzovala izgradnju razarača snabdevenih sopstvenim analogom američkog sistema AEGIS. U poređenju s tempom kineske vojne modernizacije vijetnamski uspesi izgledaju skromno. Bez obzira na to kakvo oružje da je Rusija spremna da isporuči Vijetnamu, on jednostavno nema finansijske resurse za formiranje i održavanje u stanju borbene gotovosti vazdušne i pomorske snage koje bi bile u stanju da upute izazov KNR. Vijetnam samo pokušava da obezbedi osnovne potrebe nacionalne odbrane.

Bez obzira na povremena trvenja i teritorijalne sporove odnosi Kine i Vijetnama se razlikuju od odnosa KNR s bliskim saveznicima SŠA kao što su Japan i Filipini. Kina pridaje strateški značaj razvoju svojih odnosa s Vijetnamom, računa na to da će uvući ovu ključnu zemlju Jugoistočne Azije u veliku ekonomsku saradnju. Nerazrešeni teritorijalni spor i postojanje snažnih nacionalnih raspoloženja kod obe strane može dovesti do lokalnih kriza, ali vlade Kine i Vijetnama pokušavaju da ugase ove krize pre nego što odnosima bude pričinjena nepopravljiva šteta.

Kad bi Rusija odbila da isporučuje potrebno naoružanje Vijetnamu vijetnamska strana bi se suočila s pretnjom postepenog gubitka borbene gotovosti svojih oružanih snaga i s poremećajem ravnoteže snaga u regionu. Snažan osećaj sopstvene nezaštićenosti primorao bi Vijetnam da se obrati jedinom alternativnom izvoru savremenog oružja – SAD i njihovim saveznicima. Za razliku od Rusije SAD skoro uvek povezuju vojno-tehničku saradnju s ispunjavanjem kompleksa političkih uslova. Proces američko-vijetnamskog zbližavanja u vojno-političkoj sferi već postepeno jača i mogao bi se ubrzati. Vijetnam bi dobio sličnu ili čak veću količinu oružja nego što sad dobija od Rusije. I prešao bi od politike balansiranja između velikih sila ka politici tesnog saveza s SAD. Odricanje Rusija od isporuke oružja Vijetnamu imalo bi tako više ozbiljnih negativnih posledica po bezbednost KNR od nastavka ovih isporuka.

Vasilij Kašin,