Srednja Bosna očišćena od Srba

Područje srednje Bosne, gdje je srpsko stanovništvo živjelo u manjini, jedan je od tipičnih primjera gdje je izvršena etnička teritorijalna homogenizacija, kaže Stevo Pašalić, profesor demografije na Univerzitetu u Istočnom Sarajevu.

On podsjeća da je prostor srednje Bosne, koji obuhvata dio od Visokog do Maglaja i Tešnja, dolinom rijeke Bosne, i lašvansko-skopljansku dolinu od Busovače do Bugojna, prema popisu iz 1991. godine, imao 13 opština u kojima je živjelo oko 640.000 stanovnika.

Prema nacionalnoj strukturi, oko 50 odsto stanovnika činili su Muslimani - danas Bošnjaci, 150.000 Hrvati i između 120.000 i 130.000 Srba, koji su se tada uglavnom izjašnjavali kao Jugosloveni, dok se manji broj izjašnjavao kao ostali. Pašalić je rekao da je tokom proteklog rata na ovom prostoru spaljeno ili potpuno uništeno oko 100 srpskih naselja, da su Srbi protjerani iz oko 300 naselja i da je to ono što se zove etničko čišćenje.

On je dodao da su stratišta, mjesta gdje su Srbi masovnije stradali, otkrivena u tridesetak naselja u ovom dijelu BiH, a da je po raznim privatnim kućama i podrumima bilo oko 90 logora za srpsko stanovništvo.

- Iz toga se izvlači sljedeća činjenica - da se srpsko stanovništvo, gdje je bilo u manjini, nije moglo adekvatno zaštititi i tu su bila velika stradanja ili potpuno protjerivanje iz tih naselja. Nakon završteka rata može se slobodno reći da mnoga od tih naselja danas postoje kao toponimi samo na papiru ili na geografskoj karti, ali bez stanovnika i objekata za stanovanje - kaže Pašalić.

On tvrdi da se na cijelom prostoru BiH, kada se sagledaju krupna geografska kretanja usljed rata, desio jedan proces koji se zove etnička teritorijalna homogenizacija.