Nikšić: Počela obnova jednog od najstarijih hramova

 Nikšić – Uselila se radost u Pareškom Dolu, na Srebrnoj poljani, administrativnoj međi Crne Gore i Hercegovine, gde se „sudaraju“ dve eparhije Budimljansko-nikšićka i Zahumsko-hercegovačka čiji vernici su blagoslovom preosvećenog vladike Joanikija započeli obnovu jednog od najstarijih hramova u Banjanima, posvećenog Svetom apostolu Tomi.

Uzdignuta na visu, sa čarobnim pogledom na reku Trebišnjicu i Bilećko jezero, njeni ostaci odolevaju još iz vremena Vizantije, devetog veka. Čizme raznih vojski gazile su po ovom kršu ali nisu uspeli utuliti sveću u domovima Miškovića, Koprivica, Kneževića, Rutešića, Krivokapića, Bratića, Kokotovića…. Do danas traje priča da se prilikom polaska u boj na Kosovo u ovoj crkvi pričestila vojska vojvode Vlatka Vukovića. Oronuli zidovi uskoro će biti umiveni i ugrađeni u novu-staru pravoslavnu bogomolju u kojoj će biti služena sveta liturgija. Zablistaće hram svojom lepotom i širiti svetlost do Tvrdoša na zapadu, Nikšiću i Ostrogu na istoku. Postaće mesto gde će narod olakšavati breme tuge i nevolje i snažiti veru u život večni. U njoj će se služiti božja liturgija, odzvanjaće jektanija, pričešćivaće se i krštavati, venčavati verni narod.

„Anđeoski glas zvona odjekivaće ovim prostorom i pozivati ljude na službu Božiju da dolaze u hram i žive po Hristovim zapovestima“, kaže paroh banjski, jerej Radenko Koprivica.

A mesto Parež, pleni lepotom. Ušao je u epsku poeziju ne samo zbog junaštva svojih žitelja, nego i vrhunskog vina „isceđenog“ iz brojnih ovdašnjih čokota vinove loze. Tu je i poljana neobičnog imena Srebrna.

„Ime je ponela po plemićima koji su se na krsnoj slavi, Tomindanu, okupljali bogato obučeni sa srebrnim sedlima na konjima“, priča Zoran Mišković, meštanin.

„Nažalost, više je bilo krvavih sukoba, a kraj je opustošen 1585. godine od ruke Iva Senjanina i njegove vojske. Razura je bila žestoka, a jedan deo stanovnika bežeći od njegove krvave sablje naselio se preko reke Trebišnjice i na pojasu Panika, od kojih danas vode poreklo Parežani. One druge familije izbegle su u manastir Kosijerevo i od njih su današnji Miškovići i Kokotovići.“

I upravo ta dva glasovita bratstva iznedrila su duhovnike i sveštenike među kojima posebno mesto zauzima čuveni iguman Teodosije Mišković, koji je postavio prvo zvono za manastir Kosijerevo 1859. godine. To što je bio duhovni prvak ovog kraja Turci mu nisu mogli oprostiti, pa su ga otrovali! Ono što su Osmanlije pokušale da izbrišu vekovi nisu. Jer, iznad crkvenih vrata na staroslovenskom jeziku ostalo je u kamenu zapisano i uklesano ime starešine Teodosija Miškovića. Dolaskom Nemanjića počinje popravka starih vizantijskih spomenika i izgradnja novih crkava i manastira.

Danas ovim terenom duvaju novi vetrovi, koji će doneti Parežanima, obnovljenu crkvu pod čijim svodovima će se sabirati…

Međaš i avlija

Ostaci crkve Sv. apostola Tome pripadaju nikšićkoj opštini, odnosno banjskoj parohiji. Svega desetak metara južno od nje je granična piramida, međaš Crne Gore i Republike Srpske.

„Crkvena avlija pripada delom Crnoj Gori, ali i Republici Srbskoj. Na crkvenom delu groblja koje pripada Banjanima sahranjivali su se Pejovići i Krivokapići, a na hercegovačkoj Rutešići“, kaže Zoran Mišković.