KRIZE I KRIZNA PODRUČJA

Piše: Gostimir T. POPOVIĆ, vojno politički analitičar

Krize i krizna područja u savremenom svetu

Sam termin kriza ima svoj koren u grčkom jeziku crisis – odlučna tačka) a u savremenom svetu označava odlučujuću prekretnicu u razvoju ili ostvarenju društvenih ciljeva ili razvoju društvene delatnosti te predstavlja kritični momenat jednog sistema ili procesa.

Teorija kriza u savremenom političkom kontekstu (devetnaesti, dvadeseti i početak dvadesetprvog veka) jeste sastavni i nerazdvojni deo političke teorije i prakse. Koriste se u svim političkim sistemima i koriste je svi politički i drugi društveni sistemi.

Sve političke i druge društvene krize nisu to u pravom smislu te reči već se koriste za ostvarivanje, prevashodno, političkih ciljeva te se vrlo često dešava da se pravi uzroci a i povodi vremenom predaju zaboravu a ostaju samo posledice kriza na određenom području.

Krize i krizne aktivnosti razlikuju se po ciljevima, intenzitetu, vremenu trajanja, metodama upravljanja i konačno u rezultatima koji se javljaju posle stabilizacije kriznog područja.

U nastanku, razvoju i rešavanju svih oblika kriznih i konfliktnih situacija opšte je pravilo da one ne nastaju same od sebe već da su projektovane te da snage ili organizacije koje su ih projektovale imaju jasne ciljeve. U određivanju ciljeva polazi se od maksimalističkih preko optimalnih do minimalnih ali u svakom slučaju ciljevi se jasno definišu.

Opšti, ili generalni, cilj stvaranja i aktivisanja bilo kojeg kriznog žarišta jeste stvaranje uslova za dominantan uticaj u regionu, zemlji, narodu ili nekoj društvenoj grupi.

Intenzitet kriza uglavnom zavisi od snage izazivača krizne situacije te njegove procene koje snage treba upotrebiti a snage su u rasponu od medijskog uticaja do snažnih vojnih kampanja u kojima se koriste sva raspoloživa sredstva. U većini slučajeva upotrebljavaju se sva raspoloživa sredstva od najblažijih do najrazornijih pa i uslovima kada objekat nema šanse da uzvrati izazivač krize pokazuje kolikom silom raspolaže da bi zasrašio sledeći potencijalni objekat ili krizno žarište.

Upravljanje krizama i kriznim područjima postala je najznačjnija aktivnost velikih sila i vojnopolitičkih saveza (posebno SAD i NATO) koji u svojim organizacionim strukturama imaju vrlo snažne i brojne institucije za upravljanje krizama.

Na početku dvadeset prvog veka možemo govoriti o krizama i kriznim žarištima sa dva aspekta:

•    da nabrajamo pojedina krizna žarišta na planeti ili,
•    da posmatramo celu planetu kao veliko krizno žarište

Najaktivnija i najaktuelnija krizna žarišta su Jugoistok Evrope, Bliski i Srednji istok, region južno od Rusije, Kašmir, korejsko poluostrvo, Tajvan, jug indijskog potkontinenta, skoro cela Afrika, skoro cela južna i srednja Amerika. U ovim područjima ispoljavaju se svi oblici kriznih delovanja a u svima njima na neki način učestvuju SAD i NATO počevši od psihološkopropagandne aktivnosti do najbrutalnijih oružanih dejstva.

Nabrajanje kriznih žarišta dovodi do nedvosmislenog zaključka da je praktično cela planeta jedno veliko krizno područje kojim SAD i NATO žele zavladati i svet kao globalno selo potčiniti svojim interesima.

prota49@yahoo.com
www.gtp.ovde.com