Mozaici za Hram Svetog Save

Pažnju mnogobrojnih posjetilaca ovogodišnjeg 52. Međunarodnog sajma knjiga u Beogradu privukao je mozaik Sv. Arhađela Mihaila i skice iz kanonskog života, dio publikacije „Svetlost Vizantije" izloženi na štandu beogradske Izdavačke kuće „InterpresĆ.
Publikacija „Svetlost VizantijeĆ u sebi sadrži 30 predloga mozaika za oslikavanje Hrama Svetog Save u Beogradu, koje je uradio slikar Kosta Bradić, a kako bi realizacija njegovih nacrta izgledala pokazala je napravivši ovaj mozaik u kamenu slikarka Bisenija Tarščenko.
I po prvi put se našao pred publikom na ovoj najvećoj manifestaciji jugoistočne Evrope posvećenoj knjizi i zaintrigirao jedinstvenim umjetnikovim prilazom.
Kako nam objašnjava vlasnik „Interpresa" Mirko Mrkić Ostroški, koji je i zaslužan za likovnu obradu „Svetlosti VizantijeĆ, sve je krenulo od molbe Mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija, koju je 2003. godine uputio slikaru Bradiću. Umjetnik je tada počeo da radi na nacrtima za mozaike hrama Svetog Save. Nadahnut carigradskim mozaicima, kao i freskama u srpskim srednjevjekovnim manastirima, Bradić je, sledeći vizantijska ikonografska načela svoju tehniku graviranja prenio u monumentalne razmjere. Tako je i nastala ova mapa predloga za oslikavanje najvećeg pravoslavnog hrama u svijetu i prvi korak koji su Bradić i „Interpres" napravili u realizaciji ove zamisli.
- To je ozbiljan posao koji treba da se radi u narednih 10 godina, jer je riječ o monumentalnom sakralnom objektu. Bradićev pristup je jedinstven, jer svetlost izbija iz pozadine, a nisu se narušila kanonska pravila. Poenta je da su svi crkveni i manastirski objekti oslikani na ustaljeni kanonski način, od čega ni ovaj umjetnik nije odstupio, ali je osnovna razlika u načinu predstavljanja motiva. Bilo da su u pitanju freske, ikone ili mozaici dominira crna ili smeđa linija crteža, a Bradić ju je uočljivo zamijenio bijelom. Iz pozadine izbija svjetlost i zato je čitav projekat nazvan „Svetlost VizantijeĆ - objašnjava Ostroški, pokazujući mape i izrađeni mozaik Arhanđela Mihaila.
Nakon sajma ovaj projekat kreće dalje i u pripremi je izložba svih mapa, koje je izradio Bradić, a predlozi za oslikavanje Hrama otići će svim crkvama i manastirima SPC.
To će, kako objašnjava Ostroški, biti živa anketa, da li da se prihvate rješenja kojim će biti oslikan dio najvećeg pravoslavnog hrama u svijetu. Predlogom Bradića Vizantija i njeno nasleđe bi bili utkani i u Hram na Vračaru. Jer, naljeđe Vizantije nikada nije u potpunosti nestalo iz života pravoslavnog svijeta. Sa padom carstva Romeja, Vizantija je nastavila da živi u manastirima Svete Gore, Grčke, Rusije, Srbije, Makedonije, Bugarske i Rumunije i oni su vjekovima bili rasadnici vizantijske kulture i umjetnosti. Vizantološke studije pokazuju da je vijek iz koga smo tek iskoračili vrijeme kada svjetlost ponovo obasjava Vizantiju, a to je na sajmu pokazalo i izloženo djelo slikara Koste Bradića, koji se osamdesetih godina u svom stvaralaštvu preobrazio i okrenuo religijskim kompozicijama. Publikacija je prevedena na ruski i engleski.

Od rođenja Hristovog, do loze Nemanjića

Realizujući molbu mitropolita Anfilohija, Bradić je za oslikavanje Hrama Sv. Save ponudio motive iz kanonskih žitija: Tajna večera, Bogorodica sa Hristom, Poklonjenje mudraca, Izdajstvo Judino, Rađanje Hristovo, Skidanje s krsta, Vasksenje Hristovo, Silazak u Ad, Neverni Toma, Suđenje pred Pilatom, Preobraženje...a tu je i Sveti Sava Srpski sveta loza Nemanjića.