Vodoskok odbrane generala Praljka

General Slobodan Praljak je svojevremeno izjavljivao da bi Stari most u Mostaru srušio i za mali prst svog vojnika, ali, ova izjava data u ratnim godinama, kada je život vredeo malo, a građevine, pa čak i one sa dugom istorijom, još manje, ne podrazumeva da je to i učinio. Šesnaest godina kasnije, sa mesta haškog optuženika, najpoznatiji hrvatski „vojnik” iz doline Neretve započinje svoju i odbranu još pet hrvatskih generala i pokušava da dokaže da HVO nije srušio simbol Mostara, nego Armija BIH, a da je ovaj scenario iskorišćen kako bi bošnjački narod postao žrtva koja je kasnije lako napunila kase zahvaljujući međunarodnoj finansijskoj podršci. Dok u haškoj sudnici maše ekspertizom urađenom još pre nekoliko godina u, iscrpljujuće detaljnoj pripremi odbrane hrvatskih generala, Praljak dodaje nove detalje pričama koje se i ovih dana prepričavaju turistima na mostarskoj kaldrmi. HVO, tvrdi Praljak, nije srušio Stari most. On je pao, pošto je aktiviran eksploziv uz pomoć detonirajućeg štapina postavljenog na levoj obali Neretve koju su tada kontrolisale bošnjačke snage, brani se Praljak. U analizi zagrebačkih stručnjaka – hemičara dr Muhameda Sućeske i mašinskog inženjera prof dr Ace Šikanića sa Brodarskog instituta i dr Slobodana Jankovića, naučnog savetnika Fakulteta mašinstva i brodogradnje u Zagrebu (inače sudskog veštaka koga je Haški tribunal angažovao u slučaju Tihomira Blaškića), stoji da je rušenje mosta neopravdano pripisano HVO-vim tenkovima koji su se nalazili južno, na zapadnoj odnosno desnoj obali Neretve , udaljenih 1,4 km . – Iz snimaka nekoliko televizija koje su granatiranje zabeležile 8. novembra, dan pre rušenja Starog mosta, vidi se da je objekat bio pod udarom različitih projektila, pa i tenkovskih. Ali, snimak TV ORF2, pre samog rušenja 9. novembra 1993. godine, oko 10 sati ujutro, upućuje na potpuno drugi zaključak, navode stručnjaci. Sporan je, kažu „stup” vode, u ujednačenoj liniji koja ide sa leve obale, tada pod kontrolom Armije BiH, koji ide do istočnog stuba mosta. U istom trenutku vidi se i oblak crnog dima na tom temelju sa leve strane, posle čega most pada u vodu. U međuvremenu se ne vidi nijedan projektil koji udara u most ni sa hrvatske obale ni iz jednog drugog pravca, navedeno je u izveštaju stručnjaka. Da bi i praktično potkrepili ovu tvrdnju oni su napravi test na jednom veštačkom jezeru i dobili sliku koja podseća na snimak ORF-a u trenutku rušenja. Vodoskok na Neretvi, kako neki nazivaju dokaz Praljkove odbrane, možda može da ubedi sudsko veće, ali nikako i stanovnike istočnog dela Mostara. Za njih su Praljak i HVO odgovorni za ovaj događaj i to je stav koji, kažu, niko neće promeniti. Na pitanje da potkrepe te tvrdnje naši sagovornici iz istočnog Mostara odmahuju glavom. – Ko je tih dana bio u Mostaru dobro zna šta su radili Hrvati. Ovo je bio ne grad nego kamen na kamenu od granatiranja, pričaju uglas. To je, inače, tema o kojoj se nerado priča, jer su „rane” još sveže iako je prošlo toliko godina. Petar Zelenika, zapovednik odbrane Mostara u tom periodu za naš list kaže da je reč Praljka u haškoj sudnici dokaz o istini da Hrvati nisu srušili Stari most. – To znači da je optužnica neutemeljena i zasnovana na lažima. General Praljak je dva dana pre rušenja napustio i svoju dužnost i Mostar, a ono što sam ja lično čuo od njega jeste da je 1992. godine tražio od vojnika da zaštite most kako ne bi bio srušen pod granatama – JNA. To smo i uradili, kaže Zelenika, hrvatski vojnici su zaštitili most i to je istina. Zelenika od kraja rata ne ide „tamo”, o novom mostu ima da kaže samo to da nikako nije stariji nego prethodni, a penzionerske dane provodi uz piće i u hladovini na mostarskih 40 stepeni. Stari most je, srušen 9. novembra 1993. godine, posle nešto više od četiri veka postojanja. Delo je turskog graditelja Hajrudina. Podnosio je vojske i ratove a „žrtva” je jednog od najkrvavijih sukoba na ovim prostorima. Obnovljen je 2004. godine, učestvovao je bezmalo ceo svet, posle čega je uvršćen i u popis svetske kulturne baštine Uneska. Ovih dana priča se i o povlačenju ove privilegije, jer je Stari most opet centar lokalnih razmirica. Kada bi mostovi pričali ovaj bi imao šta da posvedoči.